In de installatiesector is de druk op tijd, capaciteit en foutloos werken groter dan ooit. Veel problemen ontstaan niet door grote fouten, maar door kleine afwijkingen die vroeg in het proces ontstaan. Denk aan tekeningen die afwijken van de werkelijkheid, gewijzigde onderdelen of informatie die verouderd is zodra deze de bouwplaats bereikt. Juist bij die overdrachtsmomenten gaat het vaak mis.
Om die reden groeit de belangstelling voor een andere manier van werken; het 3D‑model wordt niet alleen meer gebruikt voor engineering, maar is leidende databron voor het gehele traject geworden. Het model verschuift daarmee van ontwerptool naar digitale motor die prefab, logistiek en uitvoering aanstuurt. Patrick Jansen is digitaliseringsspecialist bij Rensa Family en houdt zich bezig met het verbeteren van ketenprocessen. Björn Jansen werkt binnen hetzelfde bedrijf aan datakoppelingen en modelinterpretatie in installatiemodellen. Rensa Family ondersteunt installateurs met logistiek, digitale oplossingen en ondersteuning van installateurs.
Van ontwerp naar digitale processturing
Volgens Patrick Jansen zit de kern in het terugbrengen van het aantal overdrachtsmomenten. “Normaal gesproken wordt vanuit een model een reeks tekeningen en lijsten gemaakt, die vervolgens via verschillende stappen in de keten terechtkomen,” legt Patrick uit. “Bij elke stap kan informatie verouderen of verkeerd worden geïnterpreteerd. Door het model leidend te maken, werk je altijd met dezelfde bron,” aldus Patrick Jansen.
In deze werkwijze worden wijzigingen in het model direct doorgezet naar werkplaats en logistiek. Dat betekent dat betrokken partijen altijd met actuele informatie werken, zonder handmatige tussenstappen. Voor werkvoorbereiders en installateurs scheelt dat erg veel tijd en voorkomt het misverstanden op de bouwplaats.
Data die begrijpt wat er bedoeld wordt
Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het slim interpreteren van modeldata. Installateurs werken met verschillende bibliotheken en modelleerwijzen, vaak in Revit. Dat hoeft geen probleem te zijn, zegt Björn Jansen. “We kijken niet alleen naar hoe iets exact is gemodelleerd, maar naar de onderliggende data. Op basis daarvan herkennen we welk product bedoeld wordt en koppelen we automatisch het juiste artikelnummer.” Daardoor wordt digitaal samenwerken toegankelijker. Perfect modelleren blijft belangrijk, maar het proces wordt minder kwetsbaar voor kleine afwijkingen. “Het gaat erom dat het systeem begrijpt wat er staat. Dat maakt de keten veel robuuster,” zegt Patrick Jansen.
Zien wat er gebeurt, vóór het misgaat
Een datagedreven aanpak maakt het mogelijk om controles automatisch uit te voeren. Denk aan het automatisch controleren van leverbaarheid van producten. In projecten die soms anderhalf jaar duren, kunnen artikelen wijzigen of verdwijnen. “Als een product verandert, wil je dat meteen weten. Niet pas op de bouwplaats." zegt Patrick Jansen.
Door dit soort checks te automatiseren, ontstaat meer voorspelbaarheid. Dat is essentieel in een sector waar planningen strak zijn en marges onder druk staan. Realtime inzicht maakt het mogelijk om problemen vroeg te signaleren en aanpassingen tijdig door te voeren.
Prefab vraagt om digitale zekerheid
De opkomst van prefab versterkt de noodzaak van betrouwbare data. Steeds meer installaties worden in de fabriek voorbereid om tijd en arbeid op de bouwplaats te besparen. Maar prefab werkt alleen als de informatievoorziening klopt. Een kleine afwijking kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat een prefab onderdeel niet past en opnieuw geproduceerd moet worden. Dat kan leiden tot vertraging, extra kosten en herstelwerk op de bouwplaats.
“Prefab dwingt tot nauwkeurigheid,” zegt Patrick Jansen. “Je kunt steeds minder op de bouw improviseren. Dat betekent dat het model aan de voorkant moet kloppen.” De rol van de installateur verschuift daardoor van uitvoeren naar voorbereiden en controleren. Dat vraagt om andere vaardigheden, maar biedt ook kansen om efficiënter te werken.
Van oplevering naar digitale gebouwinformatie
De waarde van een goed ingericht model stopt niet bij oplevering. Juist in beheer en onderhoud wordt de kracht van digitale gebouwinformatie zichtbaar. Door componenten te koppelen aan productdata ontstaat inzicht in wat waar is toegepast en wanneer onderdelen vervangen moeten worden.
“Je weet precies welk component waar zit en welke onderhoudsdata daarbij hoort. Dat is de basis voor een digital twin,’’ zegt Björn Jansen. Voor gebouwbeheerders en servicegerichte installateurs biedt dit nieuwe mogelijkheden: gerichter onderhoud, minder storingen en meer grip op de levensduur van installaties. Ook op het gebied van circulariteit speelt data een steeds grotere rol. Inzicht in toegepaste materialen maakt hergebruik eenvoudiger en voorkomt verspilling.
Digitaliseren begint bij het model
De rode draad is duidelijk: zonder goed model geen betrouwbare data. Engineering wordt daarmee een steeds belangrijkere schakel in het proces. Beslissingen die vroeger op de bouwplaats werden genomen, moeten nu al in het model worden vastgelegd. “De kwaliteit van het model bepaalt hoe soepel het proces verloopt,” concludeert Patrick Jansen. “Digitalisering begint bij het model. Als dat goed staat, profiteert de hele keten.”
Dit artikel is gesponsord door Rensa.
