Het kabinet presenteerde onlangs plannen voor een stabielere financiering van het mbo. Ook de nieuwe Talentstrategie en de koers voor Leven Lang Ontwikkelen (LLO) liggen op tafel. Techniek Nederland noemt dit een goed begin. De organisatie vindt wel dat techniek een nadrukkelijkere voorkeurspositie verdient. Dat is volgens haar nodig voor de concurrentiekracht van Nederland.
Stabielere bekostiging biedt ruimte voor regionale opleidingen
De nieuwe bekostiging maakt mbo-instellingen minder afhankelijk van wisselende studentenaantallen. Een vaste basisfinanciering en een samenwerkingsbudget zorgen voor meer zekerheid. Instellingen krijgen daardoor ruimte voor langetermijninvesteringen. Ook het behoud van opleidingen in de regio wordt eenvoudiger. Deze aanpak sluit goed aan bij de opkomst van hybride techniekcentra en opleidingsbedrijven, waar onderwijs en bedrijfsleven al nauw samenwerken.
Voorzitter Mark Harbers noemt de stap belangrijk. "Het kabinet zet een belangrijke stap naar een mbo dat stabieler is en toekomstbestendiger." Toch benadrukt hij dat de grote maatschappelijke opgaven meer vragen. Techniek moet volgens hem in het mbo duidelijker op de eerste plaats komen.
Tekort aan technisch personeel loopt op tot tienduizenden vacatures
Techniek Nederland mist een directe koppeling tussen de bekostiging en de vraag naar technisch personeel. De energietransitie, woningbouw, digitalisering, defensie en verduurzaming vragen samen om tienduizenden extra vakmensen. Harbers waarschuwt dat financiering niet uitsluitend mag afhangen van regionale spreiding of studentenaantallen.
Techniekopleidingen kosten aanzienlijk meer dan veel andere opleidingsrichtingen. Praktijklokalen, machines, materialen en praktijkdocenten brengen hoge kosten met zich mee. Zonder extra structurele financiering komen deze opleidingen onder druk te staan. Dat risico raakt uiteindelijk ook installatiebedrijven, die nu al moeite hebben om technisch personeel te vinden.
Vier keuzes om het tekort aan technisch personeel te verkleinen
Techniek Nederland formuleert vier concrete keuzes voor het kabinet. Techniek moet een voorkeurspositie krijgen in de mbo-bekostiging. Arbeidsmarktrelevantie en maatschappelijke opgaven moeten leidend worden bij onderwijsfinanciering. Structurele investeringen in techniekopleidingen en publiek-private samenwerking zijn nodig. Leven Lang Ontwikkelen moet een vast onderdeel worden van het onderwijs- en arbeidsmarktbeleid.
Harbers onderstreept de urgentie. "Voor de grote uitdagingen van deze tijd hebben we mensen nodig met technische kennis en vaardigheden." Wie vakmensen wil opleiden en behouden, moet daar nu al in investeren, aldus de voorzitter.
Talentstrategie zet onderwijs en arbeidsmarkt in samenhang
Techniek Nederland is ook positief over de Talentstrategie die het kabinet onlangs presenteerde. Voor het eerst benadert het kabinet onderwijs, arbeidsmarkt, innovatie en economische ontwikkeling in samenhang. De strategie sluit aan bij eerdere adviezen van de SER, Wennink, Draghi en de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen.
Harbers plaatst wel een kritische noot bij de uitvoering. "Een Talentstrategie is pas succesvol als onze keuzes aansluiten bij de economische werkelijkheid." Hij pleit voor gerichte investeringen in sectoren met de grootste personeelstekorten en de grootste maatschappelijke opgaven. Technisch vakmanschap is volgens hem geen kostenpost, maar een investering in het verdienvermogen van Nederland.
Bestaande infrastructuur als fundament voor nieuw beleid
Techniek Nederland vindt dat de bestaande publiek-private opleidingsinfrastructuur het fundament moet vormen van de Talentstrategie. Bedrijfsvakscholen, opleidingsbedrijven, hybride techniekcentra, mbo-instellingen en bedrijven beschikken al over veel kennis en praktijkervaring. Zij kunnen jongeren, zij-instromers en werkenden effectief opleiden, zonder dat het kabinet het wiel opnieuw hoeft uit te vinden.
Leven Lang Ontwikkelen wint aan urgentie
Digitalisering, kunstmatige intelligentie, robotisering en verduurzaming veranderen het werk in hoog tempo. Dat vraagt om permanente ontwikkeling van medewerkers. Techniek Nederland steunt daarom de kabinetsplannen voor Leven Lang Ontwikkelen. Harbers noemt dit geen luxe, maar een noodzakelijke investering in productiviteit en innovatiekracht.
De brancheorganisatie steunt ook de voortzetting van de LLO-Katalysator. Zij pleit voor minder regeldruk en meer maatwerk. Bedrijven, bedrijfsvakscholen en praktijkopleiders moeten daarin een sterkere rol krijgen. Techniek Nederland vraagt daarnaast om structurele investeringen in publiek-private scholingsprogramma's.
In het coalitieakkoord van het kabinet Jetten worden transitievergoeding en Leven Lang Ontwikkelen nadrukkelijk aan elkaar gekoppeld. De transitievergoeding moet zo meer bijdragen aan de overgang van werk naar werk. Techniek Nederland juicht die koppeling toe.
Of de kabinetsplannen het tekort aan technisch personeel daadwerkelijk verkleinen, hangt af van de uitwerking in de komende maanden. Voor installateurs en technische bedrijven blijft de vraag naar vakmensen intussen onverminderd groot.
