Warmere zomers maken koelen een steeds serieuzer onderdeel van wooncomfort. Van de ondervraagde huiseigenaren vindt 72 procent koelen inmiddels net zo belangrijk als verwarmen bij de keuze voor een warmtepomp. Toch weten veel van hen niet wat hun installatie daadwerkelijk kan. Dat gat tussen verwachting en kennis is precies waar de installateur het verschil kan maken.

Koelfunctie warmtepomp vraagt om vooroverleg

Jan Roelof Hoving, bouwkundig specialist verduurzamen bij Vereniging Eigen Huis, wijst op een terugkerend patroon. Klanten denken bij aanschaf vooral aan verwarmen. De vraag hoe ze hun huis koel houden, komt vaak te laat. Hoving adviseert die vraag standaard vooraf te stellen, want niet elke warmtepomp of installatie is geschikt om goed te koelen.

Dat sluit aan bij wat installateurs in de praktijk al weten: geschiktheid hangt af van het afgiftesysteem. Vloer- of wandverwarming werkt het beste voor koeling. Bestaande radiatoren zijn hiervoor doorgaans niet toereikend.

Niet elke warmtepomp koelt hetzelfde

De koelcapaciteit hangt af van het type warmtepomp, de verwarming in huis en de instellingen. Lucht/water-warmtepompen halen normaal warmte uit de buitenlucht en draaien die functie om om te koelen. Bodemwarmtepompen gebruiken koelte uit de bodem. Dat laatste kost meestal minder stroom, maar is niet overal toepasbaar vanwege bodemcondities en vergunningen.

Instellingen bepalen het rendement. Huiseigenaren met zonnepanelen koelen bij voorkeur overdag, wanneer de eigen stroomproductie hoog is. Vloerverwarming is niet automatisch geschikt om mee te koelen. Een te koude vloer kan condens veroorzaken, met vochtproblemen of schade als gevolg. Goede regelinstellingen zijn dus essentieel om te zorgen dat de warmtepomp niet-condenserend koelt.

Preventie: warmte eerst buiten houden

Koelen begint bij voorkomen dat een huis te warm wordt. Warmte die buiten blijft, hoeft de warmtepomp niet meer weg te koelen. Buitenzonwering, nachtventilatie, goede isolatie en groen rond de woning dragen daaraan bij. Ook het uitzetten van warmte afgevende apparatuur helpt.

De bouwmassa van een woning speelt een rol. Woningen met veel beton of metselwerk houden warmte langer vast en profiteren extra van zonwering. Lichtere houtbouw warmt sneller op, maar koelt ook sneller af.

Vijf vragen voor het adviesgesprek

Vereniging Eigen Huis adviseert huiseigenaren om koelen standaard te bespreken met de installateur of adviseur. Dat levert voor de sector een concrete checklist op. Kan deze warmtepomp de woning ook koelen? Is de vloer- of wandverwarming geschikt om mee te koelen? Hoeveel koeling is realistisch te verwachten op warme dagen? Wat betekent koelen voor het stroomverbruik? En hoe voorkomt de klant vochtproblemen of schade door te koude vloeren?

Deze vragen bieden installateurs een natuurlijk aanknopingspunt om koelen structureel op te nemen in het adviestraject, in plaats van het als bijzaak te behandelen.

Huiseigenaren koelen al, vaak zonder warmtepomp

Eerder onderzoek van Vereniging Eigen Huis onder 1.674 leden laat zien dat 42 procent de woning tijdens warme dagen actief koelt. Zij grijpen vooral naar zonwering, rolluiken of gordijnen (64 procent), een vaste airco (54 procent) of open ramen (46 procent). Van de huishoudens die koelen, zet slechts 24 procent de warmtepomp in koelstand. Vooral slaapkamers (84 procent) en woonkamers (80 procent) krijgen koeling.

Dat cijfer van 24 procent is opvallend. Het suggereert dat de koelfunctie van warmtepompen ook bij bestaande installaties onderbenut blijft, mogelijk door gebrek aan kennis of onjuiste configuratie.

Wat betekent dit voor de installateur?

De cijfers van Vereniging Eigen Huis bevestigen wat veel installateurs al signaleren: koelen is geen automatisch onderdeel van het verkoopgesprek, terwijl de klantvraag daar wel naar verschuift. Door koelen structureel te bespreken vóór aanschaf, met concrete aandacht voor afgiftesysteem, SCOP en regelstrategie, voorkomt de installateur teleurstelling achteraf en versterkt hij zijn adviesrol. Met warmere zomers in het vooruitzicht wordt dat gesprek eerder een noodzaak dan een extra service.