artikel

Makkelijker prestaties ventilatiesystemen meten

ventilatie

TNO gaat vereenvoudigde methodes en apparatuur ontwikkelen voor het meten van de integrale prestaties van ventilatiesystemen. Het gaat dan om het meten van installatiegeluid, volumestroom (debiet) en luchtdichtheid. Ook Techniek Nederland en de VLA werken hieraan mee.

Makkelijker prestaties ventilatiesystemen meten

Tekst: Marion de Graaff

Uit onderzoek blijkt dat de ventilatie in nieuw opgeleverde woningen lang niet altijd voldoet aan de gestelde eisen. Het percentage van woningen met gebreken loopt op tot wel 80%. Verschillende problemen worden gemeld, waaronder te weinig capaciteit, geluidsoverlast, en een slechte luchtdichtheid van de woning. Hierdoor functioneert het ventilatiesysteem niet goed. Deze problemen kunnen leiden tot een slechte luchtkwaliteit binnenshuis, met de nodige gezondheidsrisico’s als gevolg.

 

Wettelijke eisen luchtkwaliteit

Zodra de aangekondigde nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen in werking treedt, moeten aannemers en installateurs kunnen aantonen dat de opgeleverde woning voldoet aan de wettelijke eisen, ook voor luchtkwaliteit. Voor installateurs en inspecteurs is het op dit moment nog een hele klus om de prestaties van een ventilatiesysteem zelf te meten. Vaak is het zelfs nodig om expertise in te huren, wat het proces duur en tijdrovend maakt. Het is dus goed nieuws dat er hard wordt gewerkt aan methoden en instrumenten waarmee het meten van de prestatie van de luchtinstallatie in de toekomst makkelijker, sneller en goedkoper zal gaan.

 

Installateurs, leveranciers en producenten

TNO heeft veel kennis van luchtstromen, luchtkwaliteit binnenshuis en akoestiek. Wouter Borsboom, business consultant Building Physics & Systems bij TNO: “We werken in dit project samen met installateurs, leveranciers en producenten van luchttechnische installaties, maar ook met de brancheorganisatie voor de installatiebranche Techniek Nederland en de Vereniging Leveranciers van Luchttechnische Apparaten (VLA).”

 

Laagdrempelige testmethode

De VLA is initiator van het project SecureVent, uitgevoerd met subsidie van de regeling Topsector Energie van het Ministerie van Economische Zaken. Borsboom: “De VLA sprak de wens uit om op een eenvoudige manier de integrale prestaties van een ventilatiesysteem vast te kunnen stellen. Veel van deze systemen in nieuwbouwwoningen blijken bij oplevering namelijk niet goed te functioneren. Een laagdrempelige testmethode kan helpen om snel en eenvoudig zo’n systeem ter plaatse door te meten. Daarom pakken we dit met verschillende marktpartijen op.”

 

Handzame meetapparatuur

“Er zijn nu wel meetmethoden, maar de apparatuur daarvoor vergt een hoge investering en het meten van luchtdichtheid en geluid is ingewikkeld. Er wordt daarom vaak slechts steekproefsgewijs, en door externe bureaus gemeten. Eigenlijk moet er standaard in iedere woning gemeten worden. Met de nieuwe, handzame meetapparatuur kan een installateur dat snel en eenvoudig zelf doen.”

 

Goede luchtkwaliteit

Voor ieder aspect, installatiegeluid, volumestroom/debiet en luchtdichtheid, wordt een meetinstrument en/of -methode ontwikkeld. Deze drie parameters dienen snel, eenvoudig en zonder hoge aanschaf- en operationele kosten te kunnen worden bepaald. Dat maakt het zelfs mogelijk om met enige regelmaat de luchtinstallatie te controleren om zo ook op  langere termijn een goede luchtkwaliteit te garanderen.
De huidige praktijk is dat bij grotere bouwprojecten slechts enkele woningen op luchtdichtheid worden getest vanwege de hoge kosten. Met de nieuwe meetmethode kunnen alle woningen eenvoudig en goedkoop getest worden. Er wordt voor de drie methoden één app ontwikkeld waarmee de meetresultaten kunnen worden opgeslagen, samengevoegd en geanalyseerd.

 

Ventilatie afstellen en inregelen

Niek-Jan Bink, directeur van ACIN instrumenten: “Ons bedrijf ontwikkelt en produceert meet- en regelapparatuur, onder andere voor ventilatiesystemen. Er is prima meetapparatuur om ventilatiesystemen mee door te meten, maar door een eenvoudiger, voldoende nauwkeurig en handzamer apparaat te ontwikkelen willen we stimuleren dat er veel meer gemeten wordt. De drempel om te controleren is dan een stuk lager, met als gevolg dat er beter afgesteld en ingeregeld kan worden. En een goed werkend systeem is energiezuinig, én zorgt voor een optimaal binnenklimaat voor de bewoner.”

 

Ventilatiedebiet meten

Binnen het SecureVent project ontwikkelt ACIN een instrument om het ventilatiedebiet te meten. Bink: “Dat kan eigenlijk het best en het nauwkeurigst met de FlowFinder (meten met 0-druk compensatie). De lat is nu wat lager gelegd voor een meetapparaat zonder nuldrukcompensatie, met een wat lager meetbereik en nog steeds voldoende nauwkeurig voor de particuliere woningmarkt.”

 

Luchtdichtheid meten

ACIN ontwikkelt ook het instrument voor een eenvoudige luchtdichtheidsmeting, de AirTightnessTester. Bink: “Luchtdichtheid meten met een blowerdoortest is arbeidsintensief. Met de ATT meet je, met gebruikmaking van het aanwezige ventilatiesysteem, op een slimme manier de drukopbouw in de woning. Het resultaat is nagenoeg hetzelfde. De meting met de ATT kan wel pas plaatsvinden als het ventilatiesysteem geïnstalleerd is en functioneert. Op zich ideaal, want dan kan de installateur eerst de luchtdichtheid bepalen en dan, als de woning voldoende luchtdicht is, het ventilatiesysteem inregelen. Zo wordt een hoop tijd bespaard.”

 

Installatiegeluid meten

TNO is de deskundige partij als het gaat om akoestiek en geluid. Wouter Borsboom: “Het is niet gemakkelijk om voor installatiegeluid een simpele meetmethode te ontwikkelen, dat is echt een uitdaging. We willen uitgaan van de oorzaken van geluid, waarbij een indirecte meting bepaalt of de installatie stil genoeg functioneert. Niet het geluid in de ruimte staat dan centraal, maar het drukverlies in de kanalen. Is er veel weerstand in de kanalen, dan kan dat een te hoog geluidniveau in de ontvangstruimte veroorzaken. Ook (kleine) obstakels in de stroming kunnen al voor extra geluid zorgen. Dit maakt het extra complex en onderstreept de noodzaak van een zorgvuldig en correct aangelegd kanalenstelsel. In het algemeen geldt: een ventilatiesysteem met heel weinig luchtweerstand maakt zelden te veel geluid.”

 

Veldtest met proefmodellen

Fred Vos, vakspecialist Klimaattechniek van Techniek Nederland, schetst de stand van zaken van het project: “Ontwikkelaar ACIN instrumenten heeft proefmodellen van de meetgereedschappen voor een veldtest uitgezet bij Koppen Bouwexperts. Op basis van de ervaringen uit de veldtest past ACIN de meetgereedschappen zo nodig aan, waarna een aantal installatiebedrijven de nieuwe meters en meetmethoden in de praktijk gaat testen. Dat is spannend natuurlijk. Als de resultaten van die pilot bekend zijn en alles goed is, kunnen de meetinstrumenten hopelijk snel op grote schaal ingezet worden.

 

Meetinstrument voor installateurs

“Er zal ongetwijfeld aan de advieskant interesse voor de nieuwe meetapparatuur zijn, maar ik wil juist installateurs op het hart drukken om ze in hun dagelijkse praktijk op te nemen. Wie de prestaties van ventilatiesystemen kan meten én eventuele problemen kan oplossen, neemt een sleutelpositie in wat betreft het energiezuinig functioneren enerzijds en het garanderen van een gezond en comfortabel binnenklimaat. Het zou jammer zijn als de installateur straks alleen maar de gebreken verhelpt die door een adviseur zijn vastgesteld. Wie in de toekomst niet alleen met de uitvoering bezig wil zijn, raad ik aan om de ontwikkelingen in de gaten te houden.”

 

Training nieuwe meetmethoden

ISSO en TNO gaan trainingen opzetten voor installateurs, zodat ze deze innovatieve meetmethoden kunnen toepassen in energiezuinige woningen. Deze trainingen vallen binnen het project NEWCOM, dat financiering ontvangt vanuit het Europese Horizon2020 programma.

 

Reageer op dit artikel