artikel

Plusleven-woningen spelen met lucht- en energiestromen

ventilatie

De 33 Plusleven-woningen in Voorhout produceren meer energie dan ze gebruiken. Ze wisselen energie uit, en wat er dan nog over is, wordt verhandeld op de energiemarkt. Het concept maakt slim gebruik van natuurlijke energiebronnen. Een voorbeeld is de balansventilatie die niet alleen de lucht in de woning ververst, maar ook koelt door nachtventilatie.

Plusleven-woningen spelen met lucht- en energiestromen
Als er behoefte is aan extra ventilatie in de Plusleven-woningen in Voorhout, gaat het Velux-dakvenster boven het trapvenster automatisch open.

Tekst: Joop van Vlerken

 

“Passieve energie is gratis. Als je kunt volstaan met natuurlijke trek, staat de energiemeter stil. Dat is een bonus, door gewoon je boerenverstand te gebruiken.” Met deze woorden verklaart Adriaan Harthoorn, directeur van 4YEF, de toegevoegde waarde van natuurlijke ventilatie. Met een consortium van bedrijven bedacht hij het Plusleven-concept, een energiepositieve woning. Drieëndertig van deze woningen zijn deze zomer opgeleverd in Voorhout. Als er behoefte is aan extra ventilatie in de Plusleven-woningen, gaat het Velux-dakvenster boven het trapvenster automatisch open.

 

Energiepositieve woningen

Harthoorn omschrijft Plusleven als een totaalconcept met maximale impact. “Vanuit onze ambitie doen we alles om de woningen zo goed mogelijk te maken. In tegenstelling tot de markt die nog steeds voor het minimaal noodzakelijke gaat. Wij voldoen nu al aan de normen voor 2030 en maken energiepositieve woningen.”

 

Investering in de toekomst

Natuurlijk zijn er ook grenzen aan die ambitie, geeft Harthoorn toe. “We moeten wel zorgen dat we niet omvallen, dus we moeten ook woningen maken waar we geld mee kunnen verdienen. En daarnaast kunnen we op verzoek van de opdrachtgever het ambitieniveau bijstellen. Maar eigenlijk doen we liever geen concessies. Iets waar je nu een klein beetje geld mee kunt besparen, is eigenlijk een investering in de toekomst. Bouwers hebben daar vaak nog moeite mee, maar projectontwikkelaars begrijpen heel goed dat je moet bouwen met waardevolle assets voor de toekomst.”

 

Van componenten naar totaalconcept

Hoewel Plusleven met verschillende consortiumpartners werd ontwikkeld, is 4YEF verantwoordelijk voor het totaalconcept. “Als er iets niet goed werkt, moeten ze bij mij zijn. Als er iets mis is met de onderdelen ga ik natuurlijk wel terug naar de leveranciers.”

Het ontwikkelen van het totaalconcept van Plusleven was geen sinecure, vertelt Harthoorn. “Ik zou liegen als ik zei dat het makkelijk was. Er komt heel wat bij kijken om van de verschillende componenten een werkend concept te maken.”

 

Ventilatiesysteem

Voor het ventilatiesysteem kwam Harthoorn bij Zehnder uit. “We zochten naar een systeem dat zowel CO2– als luchtvochtigheidgestuurd is. Daarnaast bevalt Zehnder ons ook omdat het een familiebedrijf is waar innovatie belangrijk gevonden wordt. Ik vraag bedrijven om intrinsieke betrokkenheid bij het project van morgen. Alle deelnemende bedrijven moeten over hun eigen schaduw stappen. De coördinatie is mijn rol.”

De bouw heeft wetgeving als ambitie en winstmaximalisatie als primair doel.

Warmte- en koudeterugwinning

Een andere reden om voor Zehnder te kiezen, was de mogelijkheid om met het ventilatiesysteem naast warmteterugwinning in de winter ook koudeterugwinning in de zomer toe te passen. “Door de verhoogde kans op oververhitting bij moderne, goed geïsoleerde woningen wordt het energieontwerp van een woning steeds belangrijker. Dat zie je ook terug in het ventilatiesysteem van deze woning. Je kunt met dit balansventilatiesysteem de woning voorzien van continue verse lucht en de juiste temperatuur, ook op warme dagen. In de nacht, wanneer de buitentemperatuur lager is dan de temperatuur in de woning, opent de bypassklep van de ventilatie-unit automatisch en brengt het systeem actief koele lucht de woning binnen.”

 

Stille warmtepomp

De componenten die deel uitmaken van het Plusleven-concept in Voorhout zijn met zorg gekozen, legt hij uit. “We waren bijvoorbeeld op zoek naar een stille luchtwarmtepomp met dakintegratie. Vanuit die eis kwamen we bij Panasonic uit. Maar de consument heeft in principe niets te maken met de componentkeuze. Die koopt gewoon een Plusleven-woning en als er iets mis is komt hij bij mij.”

 

Zonnepanelen en thuisbatterij

4YEF is ook energieleverancier, maar Harthoorn noemt het liever een energy facility. “We willen zo weinig mogelijk energie leveren van buitenaf door de lokale productie te maximaliseren.” De 33 woningen in Voorhout worden volgelegd met zonnepanelen en uitgerust met een thuisbatterij. De energie die overblijft, wordt gedeeld in de wijk. Wat dan nog resteert, wordt verhandeld op de energiemarkt, legt Harthoorn uit.

 

Spelen met energiestromen

“4YEF reageert en anticipeert op overschotten of tekorten op de energiemarkt. Je legt een laag voorspelling over het huis heen en zo kun je spelen met de energiestromen. Als er voor morgen veel wind voorspelt wordt, moeten we zorgen dat de buffers beschikbaar zijn. We kunnen de warmtepompen geforceerd aanzetten om de woning verder te koelen of verwarmen. Belangrijk is dat we daarbij het comfort van de bewoner nooit uit het oog verliezen.”

 

Fossielvrije toekomst

4YEF werd pas in een laat stadium bij het project in Voorhout betrokken, vertelt Harthoorn. “Het gaf ons de kans om ons concept in de praktijk te brengen, maar we zijn eigenlijk op een rijdende trein gesprongen. We hebben mooie woningen opgeleverd, maar als we in een eerder stadium betrokken worden, kunnen we een nog beter product afleveren.”

“Een huis moet een pakket van slimmigheden worden. Hiervoor is het nodig dat leveranciers heel goed samenwerken, zodat een soort motorblok ontstaat. Alleen zo kun je tot het soort woningbouw komen dat ons naar een volgende fase, een fossielvrije toekomst brengt.”

 

Trias Energetica omdraaien

Wat Harthoorn betreft, is de Trias Energetica verleden tijd. “Het is een perfect instrument geweest na de oliecrisis om energie te besparen en zo weinig mogelijk fossiele energie te gebruiken. Maar besparing is niet zo relevant meer. De eerste stap is nu de productie van duurzame energie maximaliseren, de tweede stap zit in het zo slim mogelijk gebruiken van die energie met behulp van slimme gestuurde installaties en in de laatste stap zou je dan nog kunnen teruggrijpen op hybride systemen. Je draait dus eigenlijk de trias energetica om. In de oude denkwijze gaat het om de schaarste van fossiele energie, terwijl je in de nieuwe realiteit een overvloed aan duurzaam opgewekte energie hebt.”

 

Innovatie als ambitie

Van de bouw van de woningen in Voorhout heeft Harthoorn ook een aantal lessen geleerd. “Je merkt dat er veel tijd gaat zitten in het overtuigen van de partijen. Installateurs werken doorgaans niet anders dan vorig jaar of vijf jaar geleden. De bouw heeft wetgeving als ambitie en winstmaximalisatie als primair doel. Deze ambitie zou moeten verschuiven naar innovatie en duurzame impact. Dan komt het resultaat vanzelf. De mindset moet dus veranderen.”

 

Vakbeurs Energie 2019

Van 8 tot en met 10 oktober 2019 vindt de 15e editie van de Vakbeurs Energie plaats in de Brabanthallen in Den Bosch. Ook de hierboven genoemde leverancier Zehnder is van de partij.

Vakbeurs Energie vindt gelijktijdig plaats met de vakbeurzen Prefab, Ecomobiel en Industrial Heat Power. Dagelijks van 10.00-17.00 uur. Zie voor meer informatie: vakbeursenergie.nl, prefabbeurs.nlecomobiel.nl en industrialheatandpower.nl.

 

Reageer op dit artikel