artikel

Installateurs kunnen gebouweigenaren helpen bij legionellapreventie

sanitair

Door goed beheer en onderhoud van waterinstallaties kan legionellabesmetting voorkomen worden. En juist daarin kan de installateur een belangrijke rol spelen, denkt Bert Bekkers, inspecteur kwaliteitsbewaking bij Brabant Water. Omdat opdrachtgevers en eigenaren het risico van een legionellabesmetting onderschatten, is het belangrijk dat installateurs wijzen op de risico’s.

Installateurs kunnen gebouweigenaren helpen bij legionellapreventie

Tekst: Joop van Vlerken

“Er wordt nauwelijks aandacht besteed aan onderhoud en beheer van drinkwaterinstallaties. Er komt altijd water uit de kraan, maar men staat er niet bij stil dat de waterkwaliteit verslechtert als het water bijvoorbeeld lang in een leiding stilstaat.” Aan het woord is Bert Bekkers, inspecteur kwaliteitsbewaking, bij Brabant Water. Hij denkt dat installateurs een belangrijke rol kunnen spelen in het beheer van waterinstallaties.

 

Zorgplicht van eigenaar of gebruiker

“In de vernieuwde NEN 1006 is meer aandacht geschonken aan het onderhoud en beheer van drinkwaterinstallaties. Hierin liggen mogelijkheden voor de installateur. Door het vereiste onderhoud en beheer uit te voeren en vast te leggen kan de eigenaar of gebruiker van de installatie aantonen dat invulling gegeven wordt aan de zorgplicht. Die houdt in dat de installatie veilig gebruikt moet kunnen worden, maar de eigenaar heeft hier in de meeste gevallen helemaal geen zicht op. De installateur kan deze zorg uit handen nemen.”

 

Prioritaire en niet-prioritaire instellingen

In zijn werk als inspecteur maakt Bekkers onderscheid tussen prioritaire en niet-prioritaire instellingen. “Prioritaire instellingen hebben een verblijfsfunctie en moeten dus een beheerplan voor hun waterinstallaties hebben. Maar ook niet-prioritaire instellingen zoals bijvoorbeeld sporthallen hebben een zorgplicht naar hun bezoekers.” De waterbedrijven controleren alle op het drinkwaternet aangesloten installaties. “En daarnaast controleren we de prioritaire instellingen op hun wettelijke taak in het kader van legionellapreventie.”

 

Legionellaramp Bovenkarspel

Volgens de inspecteur is naar aanleiding van de Legionellaramp in 1999 in Bovenkarspel de legionellaproblematiek pas echt duidelijk geworden. Toen stierven 32 mensen aan een legionellabesmetting tijdens de Westfriese Flora. Het was de aanleiding om regelgeving te maken en er verschenen diverse publicaties en richtlijnen zoals de ISSO-publicatie 55.1 ‘Handleiding Legionellapreventie in leidingwater’ en ISSO-publicatie 55.2 ‘Handleiding Zorgplicht Legionellapreventie Collectieve leidingwaterinstallaties’. Vanwege zijn expertise heeft Bekkers hieraan een bijdrage geleverd.

 

Legionella eist veel slachtoffers

Inmiddels is de aandacht voor legionella weer een beetje verslapt, terwijl toch 20 tot 30 mensen per jaar overlijden aan de gevolgen van een legionellabesmetting in Nederland, meer dan het aantal mensen dat overlijdt aan een koolstofmonoxidevergiftiging. Bekkers: “Mensen denken dat ze veilig zijn en onderschatten het probleem van legionella. Feit is dat heel veel mensen worden blootgesteld aan de legionellabacterie, maar gelukkig wordt niet iedereen er ziek van. Dat betekent niet dat er geen risico’s zijn. Het is juist daarom zo belangrijk dat installaties veilig zijn door ze goed en kundig te onderhouden.”

 

Risicofactoren legionella signaleren

Installateurs hebben volgens Bekkers een belangrijke signaleringsfunctie als het gaat om legionella. “Als je toch ergens bent en je moet bijvoorbeeld een wastafel weghalen, wijs de eigenaar er dan op dat de leiding naar die wastafel ook weggehaald moet worden. Nu doppen veel installateurs zo’n aansluiting af zonder dat ze de eigenaar informeren. Terwijl zo’n leiding met stilstaand water een risico vormt. Het komt voor dat bij een besmetting een heel systeem gedesinfecteerd is, terwijl er loze leidingen in het systeem zitten. Deze onkundige aanpak kost alleen maar geld en lost het probleem niet op. Voordat het systeem gedesinfecteerd wordt, moet eerste de gehele installatie goed nagelopen worden.”

 

Meer lezen over legionella:

Wat is Legionella Pneumophila?

Legionella eist meer slachtoffers dan koolmonoxide

“Legionella ligt op de loer als je van richtlijnen afwijkt”

Legionella sneller gedetecteerd dankzij nieuwe chip

Legionella voorkomen: waar gaat het fout?

Legionellaveilig installeren in de praktijk

Top vijf oorzaken van legionella in de drinkwaterinstallatie

Legionella komt nooit alleen

 

Legionellabesmetting door stilstaand water

Legionellabesmetting komt volgens Bekkers het vaakst door stilstaand water. “Je kunt dan denken aan een dode leiding of weinig gebruikte tappunten. Daarnaast komt het ook voor op plekken waar de koudwaterleiding wordt opgewarmd, zoals wanneer er een koudwaterleiding achter de verwarming zit. Dit is verboden, maar komt toch regelmatig voor. Ook is er wel eens onvoldoende circulatie in de deelringen, dit komt door slechte inregeling. Overdimensionering kan ook een probleem zijn, bijvoorbeeld als er een dikke leiding naar een klein tapwaterpuntje gaat. Op dit soort dingen moeten installateurs echt alert zijn.”

 

Kennis over drinkwaterinstallatie

Want hoewel de verantwoordelijkheid over de installaties bij de eigenaren ligt, spelen installateurs ook een rol, vindt hij. “De kennis over waterinstallaties bij opdrachtgevers ontbreekt. Wijs daarom op de risico’s. Als hij echt niet wil, houdt het natuurlijk op. Maar vertel in ieder geval dat een waterinstallatie onderhoud nodig heeft. Eigenaren moeten dan wel kunnen vertrouwen op de kennis van de installateur. Die moet van dit soort zaken op de hoogte zijn en deze kennis ook proactief delen. Wij hebben veel contact met de installateurs, ook als er problemen met een installatie zijn. Tijdens die overleggen merk ik dat de kennis bij installateurs over dit onderwerp soms beperkt is. Wij helpen ze daarom aan informatie zodat zij weer proactiever naar hun klanten kunnen optreden. Dan kunnen ze bijvoorbeeld gerichter vragen naar het gebruik van een installatie.”

 

Eenvoudige beheersmaatregelen

Hogere wiskunde is het allemaal niet, legt Bekkers uit. “Je kunt met eenvoudige beheermaatregelen een legionellabesmetting voorkomen. Het is een kwestie van je gezonde verstand gebruiken, daarmee kunnen veel problemen voorkomen worden.”

Er spelen volgens Bekkers ook commerciële belangen. “Zolang die een positief effect hebben op legionellapreventie is dat geen probleem. Maar het wordt anders als de onwetende klant geconfronteerd wordt met onnodige maatregelen die alleen de portemonnee van de leverancier dienen. Laatst kwam ik bij een zorgcentrum met een legionellabesmetting. Na de watermeter was een ultrafiltratiesysteem geplaatst als poortwachter. Na de plaatsing van het ultrafiltratiesysteem was er nog steeds sprake van een besmetting in het drinkwatersysteem. Dan heb je niets meer aan ultrafiltratie. Jammer dat een functionele techniek niet goed wordt ingezet en jammer van het geld.”

 

Ontwerpfouten oorzaak problemen

Veel van de installaties die Bekkers tegenkomt voldoen niet aan de NEN1006. “Er mankeert nogal eens wat aan de uitvoering. Maar volgens mij is dat geen onwil van de installateur. Er zal weleens iets mis gaan bij de installatie, maar veel vaker heeft het te maken met een verkeerd ontwerp. Daardoor ontstaan regelmatig problemen met waterinstallaties. Het is daarom beter om de installateur maar ook zo nodig het waterleidingbedrijf in een vroeg stadium bij het ontwerp te betrekken.”

 

Meewerken aan legionellapreventie

Door de jaren heen heeft Bekkers veel contact gehad met installateurs over legionellapreventie en -aanpak. Daarnaast licht hij ze ook voor op voorlichtingsavonden en cursussen. “Ik merk dat installateurs wel graag willen meewerken aan legionellapreventie, maar dat het ze vaak ontbreekt aan tijd. Daarnaast vinden ze het moeilijk om tegen de wensen van de opdrachtgever in te gaan. Want meestal kost legionellapreventie extra geld en daar staat niemand om te springen.”

 

Werk voor installateur

“Maar als je het positief benadert, kunnen installateurs veel werk halen uit het vereiste onderhoud en beheer zoals in NEN1006 en de waterwerkbladen is opgenomen. De voorgeschreven aanpassingen vanuit de controles van het waterleidingbedrijf komen veelal bij de installateur terecht. Daarnaast ziet een installateur weer andere dingen dan wij. Op die manier zorgen we er samen voor dat waterinstallaties veiliger worden”, besluit Bekkers.

Reageer op dit artikel