artikel

Legionella voorkomen: waar gaat het fout?

sanitair

“Je hoeft in principe slechts aan drie zaken te voldoen. Zorg dat koud water voldoende koud blijft, dat warm water voldoende warm blijft en zorg voor voldoende verversing. Als je dat voor elkaar hebt, krijgt legionella geen kans.” Dat zegt Hans Kruijt, inspecteur op de afdeling inspectie van drinkwaterbedrijf Oasen over legionellapreventie.

Legionella voorkomen: waar gaat het fout?

Tekst: Evi Husson

De Legionellabacterie veroorzaakt zo’n 300 tot 400 slachtoffers per jaar, waarvan 2-10% met dodelijke afloop, stelt het onderzoek ‘Drinkwaterveiligheid en Legionella’ van ISSO. Toch is het bestrijden van legionella in theorie niet zo heel moeilijk, zegt Hans Kruijt, inspecteur op de afdeling inspectie van drinkwaterbedrijf Oasen. “Je hoeft in principe slechts aan drie zaken te voldoen. Zorg dat koud water voldoende koud blijft, dat warm water voldoende warm blijft en zorg voor voldoende verversing. Als je dat voor elkaar hebt, krijgt legionella geen kans.”

Kruijt: “Over het algemeen zijn installaties, zeker wat betreft de prioritaire instellingen, onder controle en zijn installateurs zich goed bewust van wat wel en niet mogelijk is. Toch kom ik tijdens audits bij prioritaire instellingen en controles bij bedrijven regelmatig situaties tegen waar het nog beter kan.” Kruijt geeft vijf voorbeelden van situaties die hij regelmatig tegenkomt.

 

Fout 1: Het bouwontwerp houdt geen rekening met de richtlijnen voor de drinkwaterinstallatie

De meeste fouten worden gemaakt bij het ontwerp van een gebouw, stelt Kruijt. “Er is tijdens het ontwerp vaak niet voldoende nagedacht over de drinkwaterinstallatie. Nog te vaak wordt er te weinig rekening gehouden met de richtlijnen om legionella te voorkomen. Dat kan tijdens de installatie problemen opleveren en is vaak niet te repareren. Wanneer een installateur vanaf het ontwerp betrokken is bij de installatie, kan hij op alle risico’s wijzen, waardoor wordt gekozen voor een installatie op maat.”

 

Fout 2: Verkeerde inschatting van de gebruiksfrequentie

Kruijt: “Bij prioritaire instellingen zoals ziekenhuizen, zwembaden of hotels, moet het beheer van de installatie goed op orde zijn en moet de beheerder erop toezien dat de spoel- of gebruiksfrequentie in die gebouwen gewaarborgd is. Dit geldt ook voor het beheer van installaties in sporthallen. Bij de bouw van een sporthal wordt regelmatig een te grote hoeveelheid douches geplaatst. In de praktijk blijkt dat een aantal kleedkamers alleen tijdens wedstrijden en speciale gelegenheden wordt geopend. Ze zijn daardoor soms weken afgesloten, waardoor hier niet kan worden gedoucht en er dus ook niet hoeft te worden schoongemaakt. Wordt er tussentijds niet gespoeld, dan is de kans op legionellabesmetting zeker aanwezig.”

 

Fout 3: Een verkeerd tracé om kosten te besparen

Nog een fout die regelmatig wordt gemaakt, is het leggen van verkeerde tracés om kosten te besparen. Kruijt legt uit. “Om een opdracht gegund te krijgen, is het denkbaar dat een installateur een scherpe offerte opstelt en mogelijk lager inschrijft dan concurrenten. Om het binnengehaalde project toch winstgevend te realiseren, zal hij mogelijk een goedkoper tracé kiezen.”
“Bij een zwembad werden bijvoorbeeld, tegen ons advies in, de leidingen in een verlaagd plafond gelegd in plaats van in de koele kelder om veel investeringskosten en materiaal te kunnen besparen. ‘Het is eenvoudiger, goedkoper en de temperatuur komt toch niet boven de 25 graden Celsius omdat er zo vaak wordt gedoucht’, werd geopperd. Men voldeed aan de wet- en regelgeving, maar achteraf bleek dat door de omgevingstemperaturen het koude water toch meer werd opgewarmd dan verwacht, waardoor er regelmatig legionellaoverschrijdingen plaatsvonden. Achteraf is daarom geïnvesteerd in een terugkoelapparaat wat weer extra kosten met zich meebracht. Als installateurs en architecten leidingnetwerken ontwerpen en aanleggen waarbij koud water niet kan worden opgewarmd, speelt dit probleem niet. Hier wordt weleens aan voorbijgegaan.”

 

Fout 4: Beslissingen nemen op basis van de uitkomsten van rekenprogramma’s

Er zijn tegenwoordig diverse rekenprogramma’s die installateurs en architecten kunnen gebruiken om te bepalen of water onder of boven de 25 graden zal uitkomen. “Bij rekenprogramma’s is het belangrijk om altijd een slag om de arm te nemen”, stelt Kruijt.
“Wanneer een rekenprogramma aangeeft dat het water niet zal worden opgewarmd tot een temperatuur boven de 24,5 graden, dan biedt dit nog geen garantie op een veilige installatie. Ga vooral niet op de grens zitten en denk na over mogelijke gevolgen bij onverwachte temperatuurstijgingen in de omgeving. Als achteraf blijkt dat de temperatuur toch wat hoger wordt in de schachten dan werd berekend, dan heb je de poppen aan het dansen.”
Kruijt geeft een concreet voorbeeld. “In woningen worden leidingen zoveel mogelijk weggewerkt en komen leidingen via de meterkast het huis binnen. In meterkasten bevindt zich tegenwoordig ook allerlei andere apparatuur zoals modems, routers  of stadsverwarming, die warmte afgeeft. Gaan bewoners een aantal weken met vakantie in de zomerperiode, dan zou de temperatuur boven de 25 graden kunnen uitkomen, met alle gevolgen van dien.”

 

Fout 5: Beslissingen nemen op basis van comfort en esthetiek waardoor niet aan de richtlijnen wordt voldaan

“Iedereen wil tegenwoordig comfort op maat”, geeft Kruijt aan. “Als je de warmwaterkraan opendraait wil je meteen warm water hebben. Wat we wel eens tegenkomen, is dat er een heetwatercirculatiesysteem en mengtoestellen worden geplaatst, terwijl er niet is nagedacht over de minimale afstand tussen het mengtoestel en het heetwatercirculatiesysteem. Het gevolg is een overschrijding van de 25 graden en dus ook legionellaoverschrijdingen.”

 

Randvoorwaarden drinkwaterinstallaties respecteren

Legionella is geen nieuw fenomeen. “Er zijn voldoende publicaties die aangeven wat wel en niet mogelijk is. Wanneer we inspecties uitvoeren en installateurs aanspreken op wat beter kan, blijkt maar sporadisch dat niet over voldoende kennis wordt beschikt. Over het algemeen zijn installateurs goed op de hoogte van wat kan en wat niet kan. Het grootste probleem ligt bij het ontwerp en de afstemming met de installateur. Architecten en opdrachtgevers houden nog te weinig rekening met de randvoorwaarden waaraan drinkwaterinstallaties moeten voldoen.”

 

Legionellabeheer kan beter

Ook het beheer kan nog beter, stelt Kruijt. “Wanneer een installateur de installatie oplevert, begint het pas. Grotere locaties hebben een protocol voor een goed beheer van drinkwaterinstallaties, maar gymzaaltjes en kleinere verenigingen of scholen weten niet goed wat ze moeten doen of houden geen rekening met de risico’s van stilstaand water. Als er meer bewustwording komt, zal het aantal besmettingen wellicht sterk dalen.”

 

Meer lezen over legionella:

Legionella eist meer slachtoffers dan koolmonoxide

“Legionella ligt op de loer als je van richtlijnen afwijkt”

Wat is Legionella Pneumophila?

Legionella sneller gedetecteerd dankzij nieuwe chip

Legionellascan helpt adviseur en gebouweigenaar bij naleven regels

Legionellaveilig installeren in de praktijk

 

Reageer op dit artikel