nieuws

Zijn woningen op een warmtenet BENG-proof?

klimaattechniek

Kan een woning aangesloten op een warmtenet voldoen aan de eisen voor bijna-energieneutrale gebouwen (BENG)? Dat berekenden adviesbureau DGMR en ZEN-themagroep ‘Warmtenetten in BENG’ de aan de hand van drie woningconcepten.

Zijn woningen op een warmtenet BENG-proof?
Foto: HVC/Marc Dorleijn

Uit de berekeningen bleek dat woningen verwarmd met een warmtenet alleen BENG-proof zijn als het warmtenet in voldoende mate wordt gevoed met hernieuwbare warmte. Is de bron onvoldoende hernieuwbaar, dan kunnen woningen niet of nauwelijks aan de BENG-eisen voldoen. Bij appartementsgebouwen luistert het bovendien nauwer dan bij rijwoningen of eindwoningen. Daar kan namelijk minder worden gecompenseerd met pv-panelen.

 

Hernieuwbaarheid van warmte

Of de warmte geleverd via een warmtenet hernieuwbaar is, wordt bepaald door twee factoren: de duurzaamheid van de bron en de hulpenergie die nodig is om warm water te distribueren.

 

Duurzame warmtebronnen

Warmte opgewekt door een elektriciteitscentrale die alleen op fossiele bronnen als kolen of gas draait, is niet-hernieuwbaar en dus niet duurzaam. Dat geldt voor de meeste stoom- en gasturbines (steg).

Hernieuwbare warmtebronnen zijn bijvoorbeeld biomassa, bodemwarmte en (gedeeltelijk) afvalverbranding. Ook restwarmte – warmte die anders wordt weggegooid – wordt voor honderd procent als hernieuwbaar beschouwd. De verhouding tussen het aandeel fossiel en hernieuwbaar bepaalt de mate van hernieuwbaarheid van de geproduceerde warmte.

 

Hulpenergie voor distributie warm water

Voor het rondpompen van warm water door de warmtenetten is elektrische energie nodig. De primaire energiefactor (PEF) drukt uit hoeveel fossiele energie nodig is om daarvoor de benodigde elektriciteit op te wekken. Volgens de concept-BENG-eisen van november 2018 is de PEF vastgesteld op 1,45. Daarnaast wordt het warmteverlies verrekend dat onderweg optreedt.

 

BENG-indicatoren bij zes typen warmtenetten

DGMR heeft in samenwerking met de ZEN-Themagroep ‘Warmtenetten in BENG’ de BENG-indicatoren berekend aan de hand van drie woningconcepten en zes typen warmtenetten. Ook is per woning berekend hoeveel vierkante meter pv-panelen nodig is om te voldoen aan de BENG-eisen voor hernieuwbare energie. Het gaat om twee grondgebonden woningen volgens het Wij-wonen concept van Van Wijnen en het appartementengebouw Vlietpoort van Stebru. Deze woningen zijn eerder gebruikt in het onderzoek van Nieman RI uit februari 2019 naar de consequenties van de NTA 8800.

 

Rijwoningen of eindwoningen op warmtenet

Bij nieuwbouw rij- of eindwoningen volstaan de meeste vormen van externe warmtelevering voor de BENG-eisen, zo blijkt uit de berekeningen. Als de warmte van het warmtenet in redelijke mate hernieuwbaar is, is nog maar weinig tot geen PV nodig om aan BENG te voldoen.

 

Appartementsgebouwen op warmtenet

Bij een appartementsgebouw is hernieuwbaarheid van externe warmte een absolute must, zo blijkt. Bij aansluiting op een warmtenet dat wordt gevoed vanuit een stoom- en gasturbine (steg), is het onmogelijk om aan de BENG-eisen te voldoen. Dan zouden ter compensatie zoveel pv-panelen nodig zijn, dat dit niet op het dak past. Een oplossing is dan bijvoorbeeld de toepassing van een eigen collectieve warmtepomp. Een warmtenet op basis van afvalverbranding, geothermie en/of biomassa kan wel goed genoeg zijn.

 

Warmtenetten in Nederland

In Nederland liggen dertien grote warmtenetten die grotendeels worden gevoed met warmte afkomstig van elektriciteitsopwekking en afvalverbranding. Daarnaast is er een toenemend aantal kleinere warmtenetten die met uiteenlopende lokale bronnen worden gevoed, zoals wko, geothermie en restwarmte van datacenters, koelhuizen, RWZI’s en industrie.

 

Woningen op warmtenetten

Tot nu toe zijn circa 400.000 woningen op een warmtenet aangesloten. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat warmtebedrijven zorgen voor groei. Zij streven naar circa 80.000 nieuwe aansluitingen per jaar.

Aansluiting op warmtenetten kan bij woningbouw helpen om aan BENG te voldoen. In sommige situaties is het zelfs de enige kosteneffectieve mogelijkheid. Daarom is verdere verduurzaming van warmtenetten van groot belang, zo concluderen DGMR en DGMR en de ZEN-themagroep ‘Warmtenetten in BENG’.

 

Factsheet ‘Warmtenetten in BENG’

De uitkomsten van de studie zijn toegelicht in de factsheet ‘Warmtenetten in BENG’. Hierin staat ook hoe de BENG-indicatoren bij aansluiting op een warmtenet moeten worden berekend. Ook bevat de factsheet een overzicht van de mate van hernieuwbaarheid van een groot aantal warmtenetten in Nederland.

 

Download de factsheet ‘Warmtenetten in BENG’

Download de bijbehorende berekeningen van DGMR

 

 

Reageer op dit artikel