nieuws

Aangescherpte BENG-eisen 1 juli 2020 in werking

klimaattechniek

‘Per 1 juli 2020’ zullen de nieuwe BENG-eisen in werking treden’, zo stelt minister Ollongren in een brief aan de Tweede Kamer. De BENG 1 eis voor grondgebonden woningen is aangescherpt.  

Aangescherpte BENG-eisen 1 juli 2020 in werking

De minister stuurde op 11 juni het ontwerpbesluit Bouwbesluit 2012 inzake bijna energieneutrale nieuwbouw’ naar de Tweede Kamer. In haar brief aan de Tweede Kamer reageert ze op de internetconsultatie naar aanleiding van het ontwerpbesluit. Marktpartijen hadden daarin onder meer aangedrongen op een inwerkingtreding minimaal zes maanden na het beschikbaar komen van de noodzakelijke uitgeteste rekensoftware, dus op zijn vroegst per 1 juli 2020.  

 

BENG in werking

De minister gaat hierin mee en schrijft in de brief: “Het is van belang dat de markt zich goed kan voorbereiden op deze nieuwe bepalingsmethode en nieuwbouweisen. De inwerkingtreding van de nieuwe BENG-eisen zal daarom op 1 juli 2020 plaatsvinden. 

 

Energiezekerheid en onafhankelijkheid

Alle nieuwe gebouwen moeten uiterlijk 31 december 2020 Bijna Energie-Neutrale Gebouwen (BENG) zijn. Dat volgt uit de verplichting van het Energieakkoord en uit de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD, 2010/31/EU). De richtlijn heeft twee doelen: ten eerste de realisatie van een energie-unie om energiezekerheid en onafhankelijkheid te bereiken en ten tweede het bereiken van de klimaatdoelen die in Parijs zijn afgesproken. 

 

Gebouwen en energieverbruik

Gebouwen spelen een centrale rol in het Europees beleid voor wat betreft energie-efficiëntie, omdat zij voor bijna 40 procent van het eindenergiegebruik staan en voor 36 procent van CO2-emissies in de EU. Vandaar dat in de hele Europese Unie de nearly zero energy buildings, ofwel Bijna Energie Neutrale gebouwen, in nationale regelgeving moet worden omgezet. 

 

De concept BENG 1 eis is aangescherpt  

 

BENG en KOS

BENG is een belangrijke stap om de energievraag van de woning te beperken. De richtlijn EPBD schrijft voor dat elke vijf jaar een kostenoptimaliteitsstudie (KOS) moet worden verricht. Via doorontwikkeling van technieken zullen de meerkosten van energiezuinig bouwen op termijn steeds meer afnemen, zodat uiteindelijk de eisen nog scherper kunnen worden gesteld en zo een bijdrage kunnen leveren aan het doel om de CO2 met 49 procent in 2050 te beperken. 

 

Internetconsultatie levert uiteenlopende reacties op 

De internetconsultatie afgelopen winter leidde tot 57 openbare reacties en 8 niet openbare. De reacties zijn afkomstig uit zowel het bouwbedrijfsleven, als uit de sector van duurzame energietechnieken, milieu- en natuurorganisaties en provincies en gemeenten. Hierbij zitten vele partijen die in het voorproces hebben deelgenomen. Daarnaast hebben verscheidene particulieren zich uitgesproken over de voorgenomen wijziging. 

 

BENG 1 eis aanscherpen 

De reacties vertonen een grote verscheidenheid, zo schrijft de minister. Een veelvoorkomende reactie is dat de eisen onvoldoende scherp zijn. Sommigen noemen de eisen realistisch om mee van start te gaan. Anderen vinden de eisen te zwaar. Duidelijk is dat er een breed gedragen vraag is om de concept BENG 1 eis, de maximale energiebehoefte van een gebouw, voor de meeste gebouwfuncties aan te scherpen.  

 

Grondgebonden woningen 

“Dat heb ik gedaan”, zo schrijft de minister. “Daarnaast is genoemd de optie om differentiatie bij BENG 1 voor grondgebonden woningen mogelijk te maken, hetgeen samenvalt met uw vraag om de BENG-eisen per woningtype af te stellen.” 

 

BENG en EPC 0,2 

Verder vonden sommigen dat BENG 2 gelijkwaardig aan EPC van 0,4 zou moeten zijn. Enkelen vonden dat dit gelijk moet staan aan een EPC van 0,2. De bepalende factor voor de verschillen tussen de EPC en BENG 2 is de warmtebron zoals stadsverwarming, warmtepomp en all electric. Dit komt grotendeels doordat de zogenoemde Primaire Energie Factor (PEF) voor elektriciteit is veranderd waardoor warmtebronnen anders worden gewaardeerd in BENG 2 dan onder de huidige EPC. Hierdoor heeft bijvoorbeeld eenzelfde all electric woning een lager aandeel primaire fossiel energiegebruik (BENG 2) dan wanneer de EPC voor deze woning zou worden berekend. 

 

BENG geeft meer waarborgen 

De BENG-eisen geven meer waarborgen dat een gebouw energiezuinig wordt ontworpen dan de EPC, zo stelt de minister. “Bij de EPC zou er bijvoorbeeld een grote glaswand in een gebouw kunnen worden gezet waarbij de EPC-eis kan worden gehaald door de energieverliezen door het glas te compenseren met zonnepanelen. De EPC-eis houdt namelijk geen rekening met het energieverlies van de woning door de gebouwvorm. Bij de EPC is dan ook geen relatie met het energiegebruik per m2. De BENG-eisen houden hier wel rekening mee. BENG is in dat opzicht strenger dan de EPC omdat BENG zelfstandige eisen stelt aan de schil van een gebouw, het primair fossiel energiegebruik van een gebouw en het aandeel hernieuwbare energie.” 

 

Corporatiewoningen en BENG 

Van de partijen die aangaven dat de eisen te zwaar waren, noemden sommigen de consequentie dat de kosten voor huurwoningen dan te hoog worden, waardoor men in plaats van 6 nog maar 5 huurwoningen zou kunnen bouwen. De minister schrijft: “U heeft mij gevraagd om nuancering van de criteria of flankerend beleid voor corporatiewoningen. Op basis van de KOS is gezocht naar een balans tussen kosten voor nieuw te bouwen gebouwen en het behalen van de energiezuinigheiddoelstellingen. Daarmee wordt voorkomen dat woningeigenaren en huurders met onnodig hoge kosten worden opgezadeld. Daarnaast zijn er in het ontwerp-klimaatakkoord afspraken gemaakt om de kosten van verduurzaming in de gebouwde omgeving te reduceren. Daar maken ook passende financiële arrangementen en subsidies deel van uit. De mate waarin corporaties op lange termijn in staat zijn invulling te geven aan hun maatschappelijke opgaven, waaronder verduurzaming en nieuwbouw, wordt op dit moment onderzocht.” 

 

Isolatie als investering 

“Voorts vindt men ten aanzien van de kostenoptimaliteitsstudie (KOS) dat de extra investeringen wel in het kostenplaatje zijn meegenomen, maar de kostenbesparingen als gevolg van deze investeringen, zoals meer isolatie, niet. Deze aanname is niet juist. Deze kostenbesparing is echter wel meegenomen. De KOS heeft tot doel om richting te geven aan de hoogte van de BENG-eisen voor alle gebouwen in Nederland. Doelstelling daarbij is om zoveel mogelijk energie te besparen tegen zo weinig mogelijk kosten. Dit betreft een algemene voor alle gebouwen representatieve calculatie. Daarbij is het effect van eisen aan isolatie en luchtdichtheid als belangrijk onderdeel meegewogen in het stellen van de BENG-eisen. In BENG 1 is de thermische kwaliteit van de gebouwschil (isolatie, beglazing, luchtdichtheid) sterk bepalend.” 

 

KOS calculaties 

“In de KOS is daarom niet gewerkt met gebouw of project specifieke calculaties, het betreft een algemene calculatie die representatief is voor alle projecten in Nederland. Deze systematiek is door Europese Unie voorgeschreven, op basis van de gedachte van de Trias Energetica en de Total Cost of Ownership. Op basis van de KOS zijn de eisen op een kostenoptimaal en kostenefficiënt niveau vastgesteld waarbij een energiebesparing door verdergaande maatregelen zich niet terugverdienen. Het nemen van verdergaande maatregelen blijft daarbij overigens nog steeds mogelijk, maar vormt geen onderdeel van de wettelijke systematiek.” 

 

Er is een maximum gesteld aan luchtsnelheid van verse ventilatielucht

Wooncomfort en een gezond binnenklimaat

De minister ziet ook het belang van extra aandacht voor wooncomfort en een gezond binnenklimaat. In zeer goed geïsoleerde woningen is een gezond binnenklimaat in grote mate afhankelijk van de voorzieningen voor luchtverversing in gebouwen. Veel bewoners blijken de neiging te hebben om bij tocht de ventilatieopeningen af te sluiten, waardoor er voor de gezondheid nadelige situatie kan ontstaan. Om dit te voorkomen is er een maximum gesteld aan luchtsnelheid van verse (koude) ventilatielucht in gebouwen, zodat er geen tochtoverlast wordt ervaren.

 

De definitieve BENG-eisen 

Op basis van de internetconsultatie en de door de Tweede Kamer aangenomen moties, zijn de BENG-eisen (bijlage 3, zie figuur hieronder, klik voor grotere versie) aangepast en in het ontwerpbesluit (zie pdf onder dit artikel) opgenomen. De minister heeft daarbij “een evenwicht gezocht tussen de wens om de BENG-eisen aan te scherpen en de beleidsmatige randvoorwaarde om overal alle soorten gebouwen te kunnen bouwen. De woningbouwproductie en -verkoop moet immers niet onnodig worden gehinderd door de nieuwe BENG-eisen. De nieuwe gebouwen moeten echter wel zo energiezuinig mogelijk zijn, zodat er niet onnodig energie wordt gebruikt.” 

 

 

 

BENG 1 eis aangescherpt 

De BENG 1 eis voor grondgebonden woningen is aangescherpt en wordt daarbij gedifferentieerd bepaald. Hierbij is de geometrieverhouding van een grondgebonden woning van belang. Hiermee wordt een differentiatie per woningbouwtype gerealiseerd. De meest voorkomende tussenwoningen hebben een geometrieverhouding gelijk of kleiner dan 1,5. Voor deze woningen gaat de BENG 1 eis van 70 kWh/m2.jr naar 55 kWh/m2.jr. Verder leidt deze differentiatie tot een aanscherping van de eis voor de meeste woongebouwen, voor een deel van de hoekwoningen en twee-onder een-kapwoningen en voor een beperkt deel van de vrijstaande woningen. 

 

Maatwerk mogelijk 

Ook is maatwerk mogelijk voor hout- en staalskeletbouwwoningen. Er is aangegeven dat lichte bouwwijzen onnodig worden benadeeld, terwijl op bouwmaterialenniveau deze producten goed te hergebruiken zijn. Hieraan is ook tegemoetgekomen door dat de BENG 1 eis voor lichte bouwwijzen worden gecorrigeerd met 5 kWh/ m2.jr. 

 

Inwerkingtreding BENG-eisen 

Tot slot hebben partijen via de internetconsultatie aangegeven dat de inwerkingtreding van de bepalingsmethode en de BENG-eisen minimaal zes maanden na het beschikbaar komen van de noodzakelijke uitgeteste rekensoftware zou moeten ingaan, op zijn vroegst per 1 juli 2020. De minister gaat daarin mee: “Het is van belang dat de markt zich goed kan voorbereiden op deze nieuwe bepalingsmethode en nieuwbouw eisen. De inwerkingtreding van de nieuwe BENG-eisen zal daarom op 1 juli 2020 plaatsvinden.” 

 

Hieronder ingevoegd een pdf met het volledige “Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Bouwbesluit 2012 inzake bijna energie-neutrale nieuwbouw” 

Ontwerpbesluit-houdende-wijziging-van-het-bouwbesluit-2012-inzake-bijna-energie-neutrale-nieuwbouw

Reageer op dit artikel