artikel

Infraroodverwarming voor 34 NOM-woningen in Leerdam

klimaattechniek

Met een COP van 1 lijkt infraroodverwarming niet voor de hand te liggen in een nul-op-de-meter-woning. Toch voerde woningcorporatie Kleurrijk Wonen in Leerdam 34 woningen uit met infraroodverwarming. Om het project geschikt te maken voor een energieprestatievergoeding was alleen meer isolatie nodig en moest er luchtdicht gebouwd worden.

Infraroodverwarming voor 34 NOM-woningen in Leerdam
Foto: Jan Willem Dragt

Tekst: Joop van Vlerken

“Natuurlijk ken ik de bezwaren tegen elektrisch verwarmen. Hoe vaak ik niet heb gehoord: ‘Je moet warmtepompen gebruiken’. En dat doen we ook in verschillende projecten. Maar warmtepompen zijn erg duur en worden voorlopig niet goedkoper. En je hebt ze niet altijd nodig. In sommige gevallen is het veel makkelijker en goedkoper om elektrische verwarming toe te passen.”

 

Zonnepanelen compenseren verbruik

Aan het woord is Carl-Peter Goossen, directeur van BouwNext en bedenker van het energieconcept voor 34 NOM-huurwoningen aan de Siemensstraat in Leerdam. “We hebben de woningen uitgerust met infraroodverwarming en heel goed geïsoleerd. Het verbruik van de woningen wordt volledig gecompenseerd door zonnepanelen. Mensen denken dat met infraroodverwarming heel veel extra zonnepanelen nodig zijn. Maar dat valt erg mee, we hebben hooguit één extra paneel per woning nodig in vergelijking met de toepassing van een warmtepomp.”

 

Eisen energieprestatievergoeding

De woningen aan de Siemensstraat maken deel uit van een herstructurering in de wijk Leerdam-West en zijn gebouwd in opdracht van woningcorporatie KleurrijkWonen. Deze corporatie wilde een eenvoudig energieconcept met gebruiksvriendelijke installaties dat voldoet aan de eisen voor de energieprestatievergoeding. Dat houdt in dat het een nul-op-de-meter-woning moet zijn waarvoor de corporatie een vergoeding bovenop de huur mag vragen, omdat de huurders bij normaal verbruik geen energierekening hebben.

 

Luchtdichte gebouwschil

In de Siemensstraat zijn drie woningtypen gebouwd: zestien 2-laags gezinswoningen met kap, zeventien 1-laags woningen met kap voor kleine gezinnen en senioren en één speciale kopwoning als afsluiting van de eenlaagse woningen met een tuin rondom. De belangrijkste aanpassingen om tot het niveau van een EPV-woning te komen zijn zware isolatie, goede detaillering, luchtdichtheid klasse 3, zonnepanelen op alle daken, driedubbel glas en verwarming met infraroodpanelen aan het plafond.

 

Bijzondere aanbesteding

Kleurrijk Wonen deed een bijzondere aanbesteding. Vier conceptuele bouwers werd gevraagd te bieden op de vraagspecificatie en het functioneel programma van eisen. De woningen moesten aantonen dat ze voldeden aan de eisen voor de Energieprestatievergoeding met behulp van de nZEB-tool, vertelt Goossen.

 

Bouwer verantwoordelijk

“De bouwer moesten de EPV-kwaliteit bovendien voor tien jaar garanderen. Daarom wordt het verbruik gemonitord door Benext. En daarnaast is de bouwer ook verantwoordelijk voor de service en het onderhoud.” Dat houdt onder meer in dat de bouwer de huurders bijstaat in de communicatie met het energiebedrijf en daarnaast ook voorlichting geeft over het gebruik van de installaties.
Het architectonisch ontwerp van de woningen is van Inbo in samenwerking met Hegeman Bouwgroep, dat ook verantwoordelijk is voor de uitvoering. Löwik Installaties maakte de installaties en BouwNext tekende voor het energieconcept.

 

Rendement warmtepomp

Goossen bestrijdt dat warmtepompen in alle gevallen een betere optie zijn dan infrarood of elektrische verwarming. “Ja de COP van een warmtepomp is vele malen hoger dan infrarood of elektrische verwarming, bijvoorbeeld 4 of 5 in plaats van 1. Maar het rendement van die warmtepompen daalt snel als er ook warm tapwater gemaakt moet worden met dezelfde boiler. Je moet dan de temperatuur voor warm tapwater zoveel verhogen dat de COP van de warmtepomp afneemt tot maximaal 2,3.”

 

Lagere energievraag

Een normale NOM-woning met isolatie volgens bouwbesluit heeft een energievraag van 40 kWh/m2. Als je wilt voldoen aan de eisen voor de EPV moet dit 30 kWh/m2.a zijn. Maar door nu te isoleren, de woning luchtdicht te maken en mooie kozijnen te gebruiken kun je makkelijk naar 15 kWh/m2.a. Door die lagere energievraag kun je verwarmingsconcepten toepassen met een lagere COP die vele malen goedkoper zijn dan een warmtepomp. Maar het probleem van warm water blijft. Bij infrarood of elektrische verwarming moet je het water elektrisch verwarmen in bijvoorbeeld een boiler. Dat doen we zoveel mogelijk als de zon schijnt, dit kan ongeveer in 60% van de tijd.”

 

Goede isolatie

De sleutel voor het toepassen van infraroodverwarming zit volgens Goossen dan ook in de goede isolatie. “En dat hoeft helemaal niet zo duur te zijn als veel mensen zeggen. Het is vooral de keuze voor materialen die belangrijk is. In dit project is niet met stelkozijnen gewerkt zoals die in Nederland gebruikelijk zijn. De kozijnen zijn in de muur getapet zodat er geen lucht meer langs kan. De manier waarop wij werken, zorgt voor een betere luchtdichtheid zonder dat het meer geld kost. In Duitsland en België werken ze heel veel met dit soort kozijnen. In Nederland doen we wat we gewend zijn, en door een gebrek aan kennis wordt niet altijd de beste optie gekozen.” Dat geldt volgens Goossen ook voor spouwmuurisolatie. “Die kan veel beter zonder dat daarbij de kosten enorm oplopen.”

 

Warmtelekken voorkomen

Luchtdicht bouwen vereist wel kennis bij de vakmensen van de bouwer, erkent Goossen. “Voordat je gaat bouwen, moet je met de uitvoerende partijen om tafel om je integrale manier van werken uit te leggen. Wij hebben veel vertrouwen in de aannemer van dit project, Hegeman, omdat we heel goed hebben uitgelegd waarom luchtdicht werken zo belangrijk is. Koudebruggen moeten koste wat kost voorkomen worden. Dat kan in heel kleine dingen zitten. In de kozijnen zaten bijvoorbeeld grote houten stelkozijnen. Die hebben we vervangen door dunne plaatjes multiplex om zo de warmtevraag van de woning nog verder te beperken. Door te letten op de details hebben we veel warmtelekken kunnen voorkomen.”

 

Controverse rond infraroodverwarming

Goossen: “Doordat we op deze manier werken, met een heel goede isolatie, is een systeem met infraroodverwarming goedkoper dan een concept met warmtepompen.”
Er is veel controverse rond infraroodverwarming. Veel experts achten infrarood alleen geschikt als bijverwarming, maar Goossen bestrijdt dat. “In bestaande woningbouw wordt het inderdaad alleen toegepast als bijverwarming. Maar in nieuwbouw kun je er complete huizen mee verwarmen. Infrarood verwarmt namelijk niet alleen de personen in de ruimte, maar het warmt ook de meubels en de vloeren op. Deze energie blijft door de goede isolatie in de woning en kan niet naar buiten.”

 

Voorbereid op toekomst

Met goede isolatie is een woning bovendien veel beter voorbereid op de toekomst, benadrukt Goossen. “Het was in Leerdam ook nadrukkelijk een wens van de woningcorporatie om zo goed mogelijk te isoleren. Dit kun je in de toekomst namelijk niet makkelijk nog een keer doen. Als de basis van een woning goed is, wordt de installatie minder belangrijk, omdat er maar een zeer beperkte warmtevraag overblijft. Hierdoor kun je ook makkelijker inspelen op toekomstige innovaties die misschien weer goedkoper en gunstiger zijn dan de installaties die nu gebruikelijk zijn.”
Het concept dat toegepast is in Leerdam, kan volgens Goossen makkelijker elders in Nederland gedupliceerd worden. “Wij hebben infraroodverwarming toegepast, maar het kan ook met elektrische radiatoren of kleinere warmtepompen of airco’s”, besluit hij.

 

 

Reageer op dit artikel