artikel

Hoe onderhoud je afleversets voor stadsverwarming?

klimaattechniek

Om warmte uit warmtenetten in woningen te krijgen voor verwarming en warm tapwater zijn afleversets nodig. Deze installaties hebben minder onderhoud nodig dan bijvoorbeeld een cv-ketel of warmtepomp. Maar vrij van onderhoud zijn ze niet. Lekkages kunnen grote problemen geven en daarnaast is het inregelen van de installatie bij een afleverset aangesloten op stadsverwarming van groot belang.

Hoe onderhoud je afleversets voor stadsverwarming?

Tekst: Joop van Vlerken

 

Woningen die aangesloten zijn op stadsverwarming hebben geen cv-ketel of warmtepomp. Dat betekent niet dat er geen onderhoud aan de installaties hoeft plaats te vinden. Ook de afleverset, die de schakel is tussen de stadswarmte en de woninginstallatie, heeft onderhoud nodig, betoogt Martijn Collast, specialist stadswarmte bij Feenstra. “Vooral het inregelen van de installatie binnenshuis is erg belangrijk. Als dat niet goed gebeurt, kunnen bewoners met hoge kosten geconfronteerd worden en het wordt niet warm in huis.” Feenstra onderhoudt afleversets voor verschillende woningcorporaties in Nederland.

 

Warmtenet

In Nederland zijn ongeveer 350.000 woningen aangesloten op een warmtenet. Daarbij loopt er warm water door een ondergronds leidingnet via overdrachtstations naar woonwijken. Vanuit deze stations lopen weer warmwaterleidingen naar de woningen. Het warme water van de stadsverwarming wordt geleverd aan een afleverset, die meestal in de meterkast van de woning hangt. Deze verdeelt de warmte over de waterleidingen en radiatoren of vloerverwarming. Het afgekoelde retourwater uit de woning loopt terug naar een overdrachtstation, dat het vervolgens doorpompt om opnieuw te verwarmen bij de bron van het warmtenet.

1. Koudwaterleiding 2. Wisselaar 3. Warmwatervoeler/ en ww-leiding 4. Aanvoerleiding 5. Drukverschilklep 6. Retourleiding 7. Ww klep en thermostaat 8. Filterhuis 9. Plek voor GJ meter 10. Retour stadswarmte 11. Aanvoer stadswarmte 12. Koudwater aanvoer 13. Warmtapwaterleiding 14. Aanvoerleiding cv 15. Retourleiding cv

 

Inregelen installaties

Hoewel het logisch lijkt dat alle op een warmtenet aangesloten installaties goed ingeregeld zijn, is dat lang niet overal het geval, vertelt Collast. “In Amsterdam komen we geregeld tegen dat installaties niet ingeregeld zijn, met alle gevolgen van dien. Het leidt tot grote warmteverliezen en hoge rekeningen bij bewoners. Per radiator of vloerverwarmingslus moet de juiste hoeveelheid warmte afgegeven kunnen worden. Als dat niet het geval is, is de retourtemperatuur van het water te hoog en krijg je als bewoner te maken met naheffingen.” Veel energieleveranciers hebben een maximum gesteld aan de retourtemperatuur van het warmtenet. Die is bij veel leveranciers vastgesteld op 35 graden of lager.

 

Afleverset past in meterkast

De installaties die zorgen voor een goede verdeling van de stadswarmte in de woning zijn niet gecompliceerd en nemen minder ruimte in beslag dan warmtepompen of cv-ketels. Collast: “De afleverset is niet groot en staat op een beugel in de meterkast, meestal bij de voordeur. Van daaruit wordt warm en cv-zijdig water verspreid. In de traditionele warmtenetten is het water warm genoeg om mee te kunnen douchen en dat hoeft dus niet extra verwarmd te worden, waardoor een boiler of andere installatie voor warm tapwater niet nodig is.”

 

Warmtapwaterbereiding

Het water voor de verwarming wordt rechtstreeks vanuit het warmtenet via de afleverset afgegeven aan het verwarmingsysteem met radiatoren of vloerverwarming. Maar het warm tapwater wordt met behulp van een platenwisselaar in de afleverset bereid uit koud leidingwater, legt Collast uit. “Aan de ene kant van die wisselaar loopt het warmte water uit het warmtenet en aan de andere kant het koude water uit de waterleiding. Eigenlijk is de afleverset een doorgeefluik voor de verwarming en daarnaast wordt water opgewarmd voor warm tapwater.” Water uit het warmtenet mag dus niet rechtstreeks gebruikt worden als warm tapwater volgens de Nederlandse regelgeving.

Onderhoud stadsverwarming

Martijn Collast, specialist stadswarmte bij Feenstra

Collast is bij Feenstra exclusief in dienst voor het onderhoud en storingen aan installaties die op stadsverwarming zijn aangesloten. De meldingen die hij binnenkrijgt zijn hetzelfde als voor elke installatiemonteur. “Geen warm water, geen verwarming of een lekkage. Dat zijn wel zo’n beetje de klachten van bewoners. Lekkages komen in afleversets wel vaker voor dan in andere installaties, omdat de pakkingen het zwaar te verduren hebben met het stadswarmtewater dat continue schommelt in temperatuur.” Volgens Collast is preventief onderhoud van afleversets gewenst, maar gebeurt het nog te weinig. “De meeste warmteleveranciers doen alleen correctief onderhoud op afleversets.”

 

Preventief onderhoud

Feenstra voert wel preventief onderhoud uit op de afleversets en binnenhuisinstallaties die ze voor woningcorporaties onderhouden, vertelt Collast. “We controleren dan de temperaturen van de radiatoren en checken op lekkages. Ook plaatsen we nieuwe pakkingen indien nodig. We meten de hoeveelheid warm water per uur. Vervolgens halen we de kap van de afleverset eraf en checken we op lekkages. We onderzoeken of de leidingen geoxideerd zijn en checken of de pakkingen nog goed zijn. Vervolgens gaan we kijken of de verwarming naar behoren functioneert. We controleren daarvoor de aanvoer- en retourtemperaturen, kijken of de thermostaat functioneert en hoeveel liter water er door de afleverset stroomt. Verder maken we de filter schoon.”

 

Lekkages bij afleverset

Het onderhoud aan afleversets is minder gecompliceerd dan bij een cv-ketel, legt Collast uit. “Bij een cv-ketel zijn de risico’s hoger omdat het een gasinstallatie betreft. Bij een afleverset is het vooral kijken of er een lek is of niet. Die lekkages zie je bovendien vrijwel altijd meteen.” Een lekkage bij een afleverset kan wel meteen grote gevolgen hebben, vertelt de specialist van Feenstra. “Daarom worden ze vaak bij de voordeur geïnstalleerd. Als er een lek is in een afleverset blijft het water stromen. Bij een cv-ketel kan hooguit al het water uit een installatie weglekken, maar bij afleversets blijft het water gewoon doorstromen.”

 

Aanvoertemperatuur in warmtenetten

Met de verduurzaming van warmtenetten wordt de aanvoertemperatuur in warmtenetten steeds lager. Volgens Collast is dat alleen een optie voor huizen die zeer goed geïsoleerd zijn. “We zien in verschillende warmtenetten dat de aanvoertemperatuur wordt verlaagd van 90 naar 70 graden. Daarmee kan een woning prima op temperatuur gehouden worden en dat is ook een goede temperatuur voor het maken van warm tapwater. Maar bij lagere temperaturen moet je andere oplossingen zoeken voor het bereiden van warm tapwater.” Nog lagere aanvoertemperaturen stellen volgens Collast aanvullende eisen aan de bouwkwaliteit van de woning. “Aanvoertemperaturen van onder de 30 graden werken alleen bij hightech nieuwbouwwoningen. Voor bestaande gebouwen is dat sowieso geen optie.”

 

Elektronische regeling

In de afleversets vindt momenteel een innovatie plaats met elektronische in plaats van mechanische regeling. “In de oude systemen werkte je met een thermostaatkraan en kon je de warmte alleen op de radiatoren zelf regelen. Tegenwoordig is het ook mogelijk om de temperatuur te regelen met een thermostaat of zelfs een slimme thermostaat. Deze systemen werken met sensoren in de woning die het warmtesysteem elektronisch aansturen.”

 

Reageer op dit artikel