artikel

Installatiekast met luchtwarmtepomp voor 41 NOM-huurwoningen

klimaattechniek

Dankzij onder meer een standaardinstallatiekast waarin een luchtwarmtepomp en een boilervat van 200 liter geïntegreerd zijn, voldoen 41 nieuwbouwwoningen in Bergen op Zoom aan de strenge NOM-eisen. Woningcorporatie Stadlander mag daarom een energieprestatievergoeding voor de woningen rekenen.

Installatiekast met luchtwarmtepomp voor 41 NOM-huurwoningen

Tekst: Joop van Vlerken

Woningcorporatie Stadlander werkt in Bergen op Zoom aan de grootschalige transformatie van de wijk Gageldonk-West. Aan de Acacialaan heeft de corporatie 41 nieuwbouwwoningen laten bouwen door VolkerWessels volgens het MorgenWonen-concept. De huizen werden in oktober opgeleverd.

Gageldonk-West was de eerste naoorlogse wijk van Bergen op Zoom en ondergaat momenteel een grootschalige transformatie. 400 woningen worden gerenoveerd en 600 verouderde woningen worden gesloopt en vervangen door nieuwbouwwoningen. De wijk ligt op loopafstand van het centrum.

 

Levensloopbestendig

Aan de Acacialaan bouwt Stadlander naast 16 traditionele MorgenWonen-woningen ook 25 levensloopbestendige woningen. “Deze woningen hebben een slaapkamer en een badkamer op de begane grond. Hierdoor zijn ze ook geschikt voor wat oudere mensen. Maar doordat er nog twee slaapkamers op de eerste verdieping zijn, is de woning ook geschikt voor gezinnen.” 31 woningen zijn bestemd voor sociale huur, 10 woningen voor de vrije huursector.

 

MorgenWonen-concept

Ronald Hennekeij, directeur van HOMIJ Duurzame Energie Concepten, ontwikkelde samen met VolkerWessels het MorgenWonen-concept dat toegepast is bij 41 woningen van woningcorporatie Stadlander. Hij legt uit dat de woningen in één dag op de locatie in elkaar zijn gezet. “Binnen een dag staan de buitenmuren van de woning en draaien de installaties en binnen tien dagen kan de woning helemaal opgeleverd worden.”

 

NOM-prestatiegarantie

“NOM-nieuwbouw is nog steeds bijzonder. Veel woningen worden in de basis nog altijd geleverd met een epc=0,4, zoals het Bouwbesluit vereist. Maar voor ons is nul-op-de-meter inmiddels routine met 1500 opgeleverde woningen.”

Hennekeij vertelt dat de woningen van MorgenWonen standaard energienotanul zijn. “Maar we kunnen er makkelijk nul-op-de-meter van maken door extra zonnepanelen te plaatsen.” Voor de woningen in Bergen op Zoom wilde woningcorporatie Stadlander een NOM-prestatiegarantie, legt hij uit. “De woningcorporatie mag voor deze woningen een energieprestatievergoeding vragen. Dat kan alleen als de woningen gegarandeerd nul-op-de-meter zijn.”

Installatiekast voor MorgenWonen-concept. Beeld: Homij.

Prefab-installatiekast

Net als de rest van de woning is de installatiekast geprefabriceerd. Hennekeij: “Het is één van de 30 legoblokjes die we op de bouwplaats gebruiken om de woning te assembleren. Het is natuurlijk een flinke kast die je niet zomaar even de trap op tilt. Gelukkig hebben we op de bouw altijd een kraan, waarmee we de installatiekast op de zolderverdieping kunnen hijsen.”

De installatiekast is twee bij twee meter en 80 centimeter diep en wordt plug-and-play op de bouwplaats aangeleverd. In de installatiekast zijn de binnenunit van de luchtwarmtepomp, de omvormer van de zonnepanelen, de balansventilatie, het boilervat voor warm tapwater en een extra verdeler geplaatst. De luchtwarmtepomp is van Mitsubishi Electric en heeft een vermogen van 5kw.

 

Ruimtebeslag minimaal

Doordat de afmetingen van de kast beperkt zijn, is deze erg geschikt voor kleinere huurwoningen, legt Hennekeij uit. “Doordat we ook het boilervat in de kast plaatsen, valt het ruimtebeslag van installaties elders in de woning erg mee. De installatiekast plaatsen we bovendien op zolder net voor het trapgat om zoveel mogelijk ruimte te besparen. In het trapgat in het midden van de betonnen trap lopen de leidingen, waardoor het ruimtebeslag minimaal is.”

 

Prefabricage

Door de prefabricage kan het lastiger zijn de elementen in de installatiekast te vervangen door andere onderdelen. “De ruimte in de installatiekast is beperkt en die is dan ook leidend voor de gebruikte installaties. Je kunt niet zomaar de warmtepomp vervangen door een ander merk. Het moet wel in de kast passen. Maar die uitdaging geldt ook voor installatieruimtes. Ook daar heb je te maken met beperkte ruimte. Juist door prefab toe te passen kunnen we de installaties zo klein mogelijk houden, zodat ze weinig ruimte in beslag nemen.”

 

Luchtwarmtepomp

De keuze voor de luchtwarmtepomp is deels ingegeven door een lagere prijs, geeft hij toe. “Maar eigenlijk is de snelle bouwtijd doorslaggevend geweest. Doordat we de woning in een dag werkend op willen leveren, is een bodemwarmtepomp geen optie. Je hebt dan toch altijd te maken met een aantal beperkingen. Er is een onderzoek nodig naar de bodemgesteldheid. Daarnaast moeten de bronnen geboord worden. En de bedrijven die dat doen hebben het druk, waardoor wachttijden zijn ontstaan. Hierdoor lopen de prijzen van bodemsystemen momenteel ook op. Terwijl je ziet dat luchtwarmtepompen meer prijsvast blijven.”

MorgenWonen-concept met zonnepanelen en buitenunit warmtepomp in schoorstenen. Beeld: Homij.

Zonnepanelen, geen koeling

Dat de luchtwarmtepomp ook nadelen heeft, realiseert Hennekeij zich wel. “Het klopt dat het rendement van luchtwarmtepompen net iets minder is dan van bodemwarmtepompen. Om die reden hebben we extra zonnepanelen op de woningen geplaatst. En er zijn niet dezelfde mogelijkheden voor koeling als met bodemsystemen. Een luchtwarmtepomp kan wel koelen, maar dat kost heel veel energie. Dat past niet bij het NOM-concept. Daarom hebben we er hier voor gekozen de mogelijkheden voor koeling niet aan te bieden.”

 

Boilervat met warm tapwater

Het boilervat in de woningen bevat 200 liter warm tapwater, wat normaalgesproken toereikend is voor een huishouden. “In principe is het voldoende, maar wij constateren dat sommige gezinnen hieraan niet genoeg hebben. Dan is er wel een oplossing. Door de boilertemperatuur iets hoger te zetten, bijvoorbeeld 55 in plaats van 50 graden, kun je langer douchen met dezelfde hoeveelheid water. Maar dat kost wel ongeveer een tientje per maand meer en de woning is hierdoor niet meer nul-op-de-meter. Maar als mensen toch die extra capaciteit willen hebben en ze willen ervoor betalen, kan deze oplossing in sommige gevallen uitkomst bieden.”

 

Buitenunit warmtepomp

De buitenunit van de luchtwarmtepomp levert de bewoners van het MorgenWonen-concept geen overlast op, legt Hennekeij uit. “De buitenunit is in de schoorsteen van de woningen verwerkt. Daarvoor zijn we een samenwerking aangegaan met Cox Geelen die schoorstenen maakt die voor cv-installaties geschikt zijn. Dat bedrijf is ook in verandering en wilde daarom graag meewerken aan dit idee. Als de bewoners buiten zijn, is de luchtwarmtepomp op het dak buiten gehoorbereik. En we hebben er alles aan gedaan om de resonantie van de warmtepomp te beperken door bijvoorbeeld isolatie bij de doorvoeren te plaatsen.”

 

Meer over warmtapwaterbereiding:

Warmwatervoorraad beperkter met warmtepomp

Warmtapwaterbereiding steeds vaker maatwerk

 

Meer over prefab-installatie-units:

Prefabwoning met warmtepomp ‘verwarmingsklaar’ in één dag

Van Wijnen introduceert plug-and-play installatieblok

Whitepaper: Alles over prefabunits met warmtepompen

Gasloze NOM-woningen met plug&play energiemodule

‘Plug-and-play’ installatiekast voor energiezuinige gebouwen

VDM Woningen bouwt prefabwoning met prefabinstallatie

 

Reageer op dit artikel