artikel

ESCo’s drukken kosten aardgasloze gebouwen

energie

Gasloos bouwen is duur. Een Energy Service Company (ESCo) kan uitkomst bieden. Een externe partij neemt dan de ontwikkeling, realisatie, investering en exploitatie van de duurzame energie-installatie op zich. Bewoners betalen een vast bedrag per maand aan de ESCo en daar bovenop een flexibel tarief voor het verbruik.

ESCo’s drukken kosten aardgasloze gebouwen
De all-electric installatie van het Hof van Pampus in Hoofddorp is modulair gebouwd in de fabriek en in één dag geplaatst.

Tekst: Joop van Vlerken 

 “We hebben in Nederland eindeloze discussies over aardgasloos bouwen en makkelijk is het niet. Dat heeft ermee te maken dat de prijzen fors zijn. In sommige gevallen lopen de kosten voor het gasloos maken van woningen op tot 20.000 euro.” Dat zegt John Braakman, directeur van de ESCo ZON 

Dat aardgasloos bouwen of verbouwen nog zo duur is, heeft volgens John Braakman veel te maken met onkunde. “De markt weet nog niet goed hoe ze deze aardgasloze concepten moeten aanbieden. Ik zie veel onlogica en suboptimale toepassingen. Dan denk ik: ‘Joh, hoe kun je dat doen?’” 

 

Suboptimale aardgasloze concepten 

Laatst hoorde ik van een project waarin alle 100 appartementen hun eigen bron hebben gekregen. En vanaf de bron lopen dus allemaal slangen en pijpen naar dat ene specifieke appartement. Wij zouden dat toch anders aanpakken. Bij dit aantal woningen zou ik eerder een open bron overwegen. Of anders zouden wij werken met een collectieve bron voor alle appartementen en dat combineren met een ringleiding in het gebouw. 

 

Bewezen technieken 

Veel partijen denken bij het aanbieden van alternatieven voor aardgas te veel vanuit de techniek en te weinig vanuit de exploitatie, vindt Braakman. “Maar het is ook een kwestie van tijd. Drie jaar geleden was er nog amper sprake van gasloos bouwen, dus er is nog geen stabiele aanpak. En het gaat ook nog regelmatig mis. Wij kiezen daarom altijd voor technieken die al bewezen zijn en waar weinig risico’s aan zitten. We hebben inmiddels ongeveer 60 projecten door heel Nederland gerealiseerd en veelal in exploitatie, dus we weten wel wat werkt en wat niet.”  

 

Voorkeur voor collectieve installaties 

Hoewel Braakman dus beducht is voor al te gekke innovaties, legt hij uit dat de opwekkingsmethode niet de grootste risicofactor is. “Onze investeringen zitten voor 80% in de distributie. Dus als je kijkt naar collectieve systemen en je zorgt dat de infrastructuur goed is, kan het eigenlijk niet mis gaan. Als er iets niet goed mocht zijn met de bron, kunnen we die makkelijk vervangen zonder dat het grootste deel van de investering verloren gaat.” ZON Energie heeft dan ook een voorkeur voor collectieve installaties. 

 

Projectontwikkelaar bepaalt techniek 

“Ontwikkelaars willen vaak graag individuele systemen, maar als het dan mis gaat moet je honderd machines vervangen. Dat zullen wij niet graag adviseren. Uiteindelijk is het de projectontwikkelaar die de techniek bepaalt, beaamt Braakman. “Wij kunnen iedereen laten douchen, koelen en verwarmen. Maar het hangt toch af van welke keuze de opdrachtgever maakt en welke technieken beschikbaar en gewenst zijn. 

 

Gebouweigenaren ontzorgen 

Met ZON heeft Braakman inmiddels vier aardgasvrije projecten in de woningbouw gerealiseerd, maar in ESCo’s met duurzame energie heeft hij al ruim 25 jaar ervaring. Een ESCo is een Energy Service Company. ESCo’s ontzorgen gebouweigenaren op het gebied van collectieve duurzame installaties. Het zijn energiebedrijven die gericht zijn op energielevering aan een bepaald gebouw of aan een groep woningen. ZON regelt de ontwikkeling, realisatie, investering en exploitatie van de installaties in die gebouwen.  

 

Prijs aardgasloos omlaag 

Omdat gasloos bouwen duur is, wordt Braakman steeds vaker benaderd door ontwikkelaars die de meerprijs voor aardgasloze woningen omlaag willen krijgen. “Een aardgasloze woning kost nu nog zo’n 15.000 euro extra. De vraag is wie dat gaat betalen. Ontwikkelaars gaan daarom shoppen om te kijken bij wie ze de exploitatie van de installatie kunnen neerleggen om zo dat bedrag omlaag te krijgen. Dan komen ze bijvoorbeeld bij ons uit.” 

 

Verantwoordelijkheden ESCo 

ZON neemt het ontwikkelen en beheren van de duurzame energie-installatie graag van bouwende ontwikkelaars of woningcorporaties over. “We kunnen er een goede boterham mee verdienen, maar we doen er ook heel wat voor terug. We moeten ervoor zorgen dat iedereen betaalt. Vragen beantwoorden van klanten, de installaties onderhouden en beheren. En we moeten ons aan de Warmtewet houden. We moeten ons melden als verantwoordingsplichtige partij bij de Autoriteit voor Consumenten en Markt (ACM).”  

 

ESCo’s geen corebusiness 

Volgens Braakman zijn er een aantal grote spelers op het gebied van ESCo’s in Nederland die er net als ZON Energie hun specialisatie van hebben gemaakt. “Daarnaast zijn er nog steeds heel veel woningcorporaties, energiebedrijven en ook installateurs die ESCo’s beheren. Maar omdat er veel kennis, energie en aandacht voor nodig is, zie je wel dat steeds meer bedrijven deze activiteiten afstoten. NUON en Essent zijn er helemaal uitgestapt. Het is niet hun corebusiness.”  

 

Rol installateurs 

Braakman ziet in de markt voor aardgasloos bouwen een belangrijke rol voor installateurs. “Wij bouwen de installaties niet zelf. Daar hebben we een aantal installateurs voor. Afhankelijk van de eisen aan de installatie en de geografische locatie bepalen we welke installateur we inschakelen. Zij doen meestal ook het technisch beheer en het onderhoud van de installaties. Het administratief beheer doen we dan weer zelf.  

 

Installatiebedrijven en Esco’s 

Installatiebedrijven kunnen dus flink verdienen aan ESCo’s en bovendien levert deze manier van werken installatiebedrijven ook andere voordelen op, stelt Braakman. “Ze hebben continuïteit in hoog- en laagconjunctuur. Dat geldt ook voor de leveranciers van de installaties. Daarnaast kunnen ze werken voor een professionele opdrachtgever, dat is voor hen fijn omdat je kunt bouwen voor een opdrachtgever die er zelf ook verstand van heeft en die vooral weet wat ie wil.” 

 

Kosten bepaald door Warmtewet 

Een van de belangrijkste voordelen van de ESCo is dat zowel gebouweigenaren als eindgebruikers volledig ontzorgd worden. “Bewoners betalen een vast bedrag per maand aan de ESCo, daarbovenop betalen ze nog een variabel bedrag afhankelijk van hun gebruik. De kosten die ESCo’s voor de gebruikers in rekening mogen brengen, zijn bepaald in de Warmtewet, vertelt Braakman. “De maximale kosten worden elk jaar berekend in de Warmtewet en wij volgen die tarieven. De kosten lopen gelijk met de tarieven van andere warmtebronnen.  

 

Voor 30 jaar vast 

Nadeel is dat ze wel voor 30 jaar aan de ESCo vastzitten en waarschijnlijk langer. “Ik vergelijk ons met de netbeheerders. Daar blijf je ook een tarief aan betalen en je kunt niet overstappen. Wij beheren de installaties, de leidingen en de pijpen dus je komt niet meer van ons af. Ik zie ook niet dat daar voorlopig verandering in komt. We krijgen er overigens ook weinig klachten over van bewoners. Het zijn af en toe de projectontwikkelaars die hier vragen over stellen.”  

 

Kinderziektes gasloos bouwen 

Braakman benadrukt dat gasloos bouwen in Nederland nog nieuw is en dat er ook fouten gemaakt worden. “Er zijn een aantal projecten waarbij het goed fout is gegaan. Maar gelukkig zijn dat er niet veel. Iedereen in de markt doet zijn uiterste best om te zorgen dat installaties goed werken, want niemand is gebaat bij excessen. Als het over een paar jaar allemaal is uitgekristalliseerd, ontstaat vanzelf een stabiele markt.”  

 

Pionieren in aardgasloos bouwen 

Braakman ziet in het pionieren in aardgasloos bouwen een rol weggelegd voor zijn eigen organisatie. “We hebben nog heel wat missionariswerk te doen. En ondanks 25 jaar ervaring zijn we nog steeds een lerende organisatie. Wel hebben we alle beginnersfouten inmiddels gemaakt. Het belangrijkste aan de installaties is dat de pijpen op de juiste manieren gelegd zijn en dat de bemetering klopt. Dan kun je leveren en facturen sturen. Daarnaast zijn er ook fiscaal en juridisch nog een hoop hindernissen te overwinnen.”  

 

Projecten met ESCo’s 

Duurzame renovatie ‘De lantaarntjes’ 

In IJmuiden staan aan de rand van de Zeewijk drie appartementengebouwen van elk 24 woningen. Woningbedrijf Velsen wilde deze gebouwen slopen en vervangen door nieuwbouw, maar daar waren de bewoners het niet mee eens. Daarom is nu gekozen voor een intensieve renovatie. Om de energievraag te beperken werden de kozijnen en ramen vervangen. Vervolgens werden onder de parkeerplaatsen van de appartementen 18 gesloten bodemwisselaars aangebracht, die primair de warmte voor de woningen leveren. In de centrale ruimte is een warmtepomp geplaatst die warmte, koude en warm tapwater maakt voor de woningen. Om de piekvraag op te vangen is daarnaast nog een cv-ketel geplaatst, het gebouw is dus niet gasloos. Op het dak van blok 2 zijn 48 m2 vacuümbuiscollectoren geplaatst. Deze collectoren zetten zonlicht om in warmte, die wordt gebruikt voor de verwarming van het tapwater. Alle woningen zijn voorzien van vloerverwarming om de afgifte van warmte en koude te optimaliseren. ZON Energie heeft het energiesysteem van de gebouwen ontworpen en gefinancierd en verzorgt de komende 30 jaar de levering van elektriciteit, warmte, koude en warm tapwater.  

 

Renovatieproject de Lantaarntjes in IJmuiden. ZON Energie heeft het energiesysteem van de gebouwen ontworpen en gefinancierd en verzorgt de komende 30 jaar de levering van elektriciteit, warmte, koude en warm tapwater.

Nieuwbouw ‘Hof van Pampus’ 

In Hoofddorp wordt het aardgasvrije appartementengebouw het Hof van Pampus gebouwd. In het gebouw worden 74 appartementen gerealiseerd. Alle appartementen zijn voorzien van vloerverwarming en -koeling. De bodemenergie wordt via gesloten warmtewisselaars in de funderingspalen gewonnen. De allelectric installatie is modulair gebouwd in de fabriek en is in één dag geplaatst op de locatie in de technische ruimte. Op het dak van het gebouw is een zonne-energie-installatie gemaakt waarvan de bewoners gebruik kunnen maken. Zo kunnen ze met behulp van saldering besparen op hun stroomrekening. Het energiesysteem is ontworpen en gefinancierd door ZON Energie door middel van een ESCo. ZON verzorgt 30 jaar lang de levering van warmte, koude, warm tapwater en elektriciteit 

De all-electric installatie van het Hof van Pampus in Hoofddorp is modulair gebouwd in de fabriek en in één dag geplaatst.

Reageer op dit artikel