artikel

Aardgasloos verwarmen met gas uit eigen poep

energie

De jarentachtigwoningen in de Amsterdamse stadswijk Gaasperdam zijn te goed voor een warmtenet en te slecht voor een warmtepomp. De wijk kijkt nu naar een andere aardgasloze oplossing die ook al wordt getest in Pekela: huizen verwarmen met groen gas uit eigen poep.

Aardgasloos verwarmen met gas uit eigen poep
Tachtiger jaren eengezinswoningen in Gaasperdam, met zonnepanelen, vloerisolatie, HR++ glas, en dan?

Tekst: Joop van Vlerken

Al een aantal jaren is duurzaamheidsadviseur en wijkbewoner Anne Stijkel samen met andere bewoners op zoek naar aardgasloze oplossingen voor de Amsterdamse stadswijk Gaasperdam. “Er staan hier 13.000 woningen uit de jaren tachtig, het is dus eerder een flink dorp dan een wijk.”

 

Warmtenet en warmtepomp

Volgens Stijkel vielen de opties verwarmen met een warmtenet of met warmtepompen af. “We hebben eerder onderzocht of de woningen niet op een warmtenet aangesloten konden worden, maar de businesscase voor eengezinswoningen bleek niet sluitend te krijgen; de woningen staan te ver uit elkaar. En voor all-electric-oplossingen met een warmtepomp zijn de woningen eigenlijk net wat te slecht geïsoleerd. Een extra schil zou een te grote investering van de huiseigenaren vragen.”

 

Warmte uit poep en groen afval

Stijkel vervolgde haar zoektocht tot ze in Groningen een inspirerend project tegenkwam. In Pekela wordt een wijk van het aardgas afgehaald en verwarmd met groen gas. Dit gas wordt met behulp van een innovatieve techniek geproduceerd met ingrediënten uit het riool. Stijkel: “Het gaat in Pekela om 600 woningen die worden verwarmd met gas uit eigen poep en groen afval, maar deze proef is op te schalen naar een groter volume.”

 

Nieuwe techniek

Kirsten Zagt voerde met Bareau al een aantal groengasprojecten uit in Noord-Nederland waaronder het project in Pekela waardoor Stijkel geïnspireerd raakte. “Het is een nieuwe techniek die moet groeien en steeds anders georganiseerd wordt. In Pekela zijn we bezig met proeven en we willen de schaal steeds groter maken. Voor de productiefaciliteit in Ameland hebben we de financiering rond, we gaan die dit jaar bouwen.”

 

Groen gas goede businesscase

“In heel Nederland ligt een potentieel voor 10 miljard m3 groen gas. Dan heb je het toch wel over grote bedragen.” Door deze omvang heeft groen gas dan ook een uitstekende businesscase, meent Zagt. “We hebben al interesse van banken, energiebedrijven en pensioenfondsen die willen investeren.”

 

Proefinstallatie van de poepvergister.

Bacteriën maken methaan

De techniek die aan de groengasproductie ten grondslag ligt is Autogenerative High Pressure Digestion (AHPD). Hiermee kan groen gas geproduceerd worden.

Zagt: “We kunnen deze techniek overal toepassen waar mensen naar de wc gaan. Technisch gezien is het geen ingewikkeld proces. Het is eigenlijk heel erg vergelijkbaar met de techniek in rioolwaterzuiveringsinstallaties. Daar worden bacteriën toegevoegd aan rioolwater die de poep opeten en CO2 uitstoten. Wij voegen een ander soort bacteriën toe die methaan maken, eigenlijk net zoals bij een scheet gebeurt. Bijkomend voordeel is dat de enorme CO2-emissie van de bestaande rioolwaterzuivering, ongeveer 20% van de emissie van de totale stad, fors wordt gereduceerd.”

 

Infrastructuur aardgas kan blijven

Stijkel is enthousiast over groen gas. Ze ziet het als een oplossing voor veel van de woningen in Gaasperdam. “De infrastructuur voor aardgas kan helemaal in tact blijven. Maar door het aardgas te vervangen door groen gas, stoten we geen CO2 meer uit.”
Volgens haar is de Amsterdamse stadswijk het ideale gebied voor deze techniek. “Vanuit onze wijk gaat er een dikke rioolbuis naar Westpoort. In plaats van dat al onze poep daar naar een grote rioolwaterzuivering gaat, sluiten we een hogedrukvergister aan op het riool waarmee we methaan maken dat we als groen gas invoeden op ons aardgasnet.”

 

Aanvullende maatregelen

Uit een grove berekening blijkt volgens Stijkel dat met alle poep en het groenafval uit de wijk groen gas gemaakt kan worden voor alle huishoudens. “Uit de berekeningen blijkt dat we ongeveer 750 m3 groen gas per huishouden kunnen maken. Daarmee kunnen we niet de hele warmtevraag van de woningen opvangen. Daarom is het nodig aanvullende maatregelen te nemen, zoals bijvoorbeeld een hybride warmtepomp, infraroodpanelen, zonnepanelen, extra isolatie, kierdichting en HR++-glas.”

 

GroenGasQuickFit

Met alleen groen gas zijn de bewoners er dus niet. Daarom bestaat de zogenaamde ‘GroenGasQuickFit’ uit twee delen. Het eerste deel is het maken van groen gas uit het riool en voedselresten van de bewoners door middel van hogedrukvergisting. Daarnaast is er ook tweede, meer sociale deel. Bewoners moeten zelf ook aan de slag om energieneutraal te worden.
De GroenGasQuickFit loopt nu als pilot in Boven Pekela voor een groep van 600 bestaande woningen, met een subsidie van het ministerie van BZK vanuit het landelijk proeftuinproject Aardgasvrij. Ook in Ameland en Ansen zijn proeven uitgevoerd met de techniek. Gaasperdam zou volgens Stijkel een goede volgende stap zijn om de GroenGasQuickFit op grotere schaal te testen.

 

Investering

De hogedrukvergister die nodig is om Gaasperdam van het aardgas te halen, is niet gratis, rekent Stijkel voor. “Ik denk dat de investeringskosten rond de 18 miljoen euro liggen. Verspreid over 13000 woningen valt dat natuurlijk mee. Als we de kosten van 140 euro voor het jaarlijks rioolrecht voor in mogen zetten, kunnen we dat in 10 jaar opbrengen. Maar dan zijn we er nog niet. De woningeigenaren en -verhuurders moeten ook investeren in de verbetering van de woning; isolatie, zonnepanelen en bijvoorbeeld een hybride warmtepomp. Ik denk dat er gemiddeld wel 10.000 euro per woning nodig is om dit project rond te krijgen.”

 

Duurzaamheidsleningen

De bedoeling is in ieder geval dat de investering makkelijk terugverdiend kan worden met de energie die de bewoners besparen, legt Stijkel uit. “Het is ook belangrijk om de gemeente Amsterdam mee te krijgen. Want zij kunnen duurzaamheidsleningen verstrekken voor de woningeigenaren. De aflossing van die lening zou dan lager moeten zijn dan wat mensen aan energie besparen, zodat de woonlasten van de bewoners gelijk blijven of zelfs dalen.”

 

Steun van gemeente

Gelukkig heeft zowel de gemeente Amsterdam als Waternet steun voor het project toegezegd, meldt Stijkel. “De gemeente Amsterdam kan voor dit project de duurzaamheidsleningen verstrekken. Waternet gaat een model uitwerken waarin per woningtype beschreven is wat nodig is en om hoeveel woningen het gaat.”

 

Samenwerking met gasbedrijven

Zagt werkt samen met waterschappen, omdat de techniek ook voor hen interessant is. “Maar die mogen niet rechtstreeks in deze techniek investeren, omdat duurzame energie geen kerntaak is van de waterschappen. Daarom zijn we nu ook een samenwerking met de gasbedrijven begonnen. Die mogen wel investeren in dit soort duurzame innovatieve technieken.”

 

Reageer op dit artikel