artikel

Cv-ketel eruit, hybride warmtepomp erin

energie

Van de 400.000 geïnstalleerde cv-ketels per jaar zou volgens Paul Friedel van adviesbureau BDH een groot deel vervangen kunnen worden door hybride warmtepompen. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn, heeft installateur Johan Bunicich op Ameland al ervaren.

Cv-ketel eruit, hybride warmtepomp erin

Tekst: Joop van Vlerken

 

Beiden beschouwen de hybride warmtepomp als een snelle tussenoplossing voor de verduurzaming van de bestaande bouw, die op termijn moet worden vervangen door een aardgasloze optie.

 400.000 cv-ketels per jaar

“Niet elke woning in Nederland kan tegelijkertijd van het gas gehaald worden. En er worden nog ongeveer 400.000 cv-ketels per jaar geïnstalleerd. Als je nu al eens begint die te vervangen door hybride warmtepompen, dan maak je een mooie start.” Volgens Paul Friedel, consultant bij Business Development Holland (BDH), is dit het moment waarop installateurs kunnen beginnen met het installeren van hybride warmtepompen in plaats van of naast cv-ketels. Hij legt uit dat het de makkelijkste manier is om bestaande woningen te verduurzamen.

“Een all-electric warmtepomp is voor heel veel huizen nu nog geen optie, omdat de warmtevraag te veel beperkt moet worden. Maar met een hybride warmtepomp kom je al heel ver. Die wordt namelijk zo geïnstalleerd dat de cv-ketel alleen bijspringt als het echt koud is. In Nederland is dat niet zo vaak.”

Friedel legt uit dat hybride systemen worden geïnstalleerd in een master-slave-opstelling waarbij de warmtepomp de baas is. Dat wil zeggen dat alleen als de warmtepomp onvoldoende vermogen heeft, de cv-ketel bijspringt. “Het grootste gedeelte van het jaar is het in Nederland helemaal niet koud en voldoet een 3kw of 5kw luchtwarmtepomp. De cv-ketel wordt dan als het ware een soort piekvermogen.” En volgens Friedel is het maar goed ook dat de cv-ketel op zulke momenten bijspringt. “Als de luchtwarmtepomp bij lage temperaturen heel hard moet werken om het huis op temperatuur te krijgen, is die meestal niet duurzamer dan een cv-ketel.”

Lees ook:

Wat is een hybride warmtepomp?

 

Hybride warmtepomp: onbekend maakt onbemind

Het aantal hybride warmtepompen in Nederland is met 35.000 nog significant lager dan het aantal cv-ketels. Terwijl volgens Friedel in veel gevallen ook een hybride warmtepomp opgehangen had kunnen worden. Het doel zou volgens hem dan ook moeten zijn om een steeds groter aandeel van de cv-ketels te vervangen door een warmtepomp, zodat op termijn een cv-ketel zonder warmtepomp een uitzondering wordt.

Friedel vertelt dat er momenteel twee ontwikkelingen zijn die de doorbraak van de hybride warmtepomp in de weg staan. “Enerzijds heb je de grote opdrachtgevers, zoals woningcorporaties, die onvoldoende op de hoogte zijn van de ontwikkelingen rond warmtepompen. Ze weten dus niet wat ze kunnen verwachten. Op papier zien de prestaties van warmtepompen er fantastisch uit, maar of dat in de praktijk ook zo is, is nog onbekend. En onbekend maakt in dit geval ook echt onbemind. Aan de andere kant heb je ook nog de installateurs. Ook zij hebben nog te weinig kennis op dit vlak en zijn onvoldoende opgeleid. Het wordt de komende jaren nog een hele uitdaging om alle installateurs opgeleid te krijgen.”

Ervaring met hybride warmtepompen

Johan Bunicich van installatiebedrijf Bunicich heeft recentelijk veel ervaring opgedaan met hybride warmtepompen op Ameland. Samen met twee andere installateurs – Faber Wijnberg installatietechniek en R. Oud Installatietechniek – maakte hij hybride warmtepompinstallaties in 33 woningen van het gemeentelijk woningbedrijf Ameland, vervolgens in 52 particuliere woningen en nu nog eens in 48 particuliere woningen.

Het project wordt financieel ondersteund door de gemeente Ameland en Gasterra. Die laatste stimuleert de warmtepompen omdat ze het gebruik van aardgas sterk terugdringen, in bestaande woningen passen en de mogelijkheid bieden om duurzaam opgewekte elektriciteit en groen gas in te zetten voor lokale verwarming.

 

Terugverdienmodel gunstig dankzij subsidies

Bunicich is blij met de bijdrage van Gasterra die het terugverdienmodel van de hybride warmtepomp nog gunstiger maakt. “Daarnaast krijgen de woningeigenaren ook nog eens een subsidie van RVO. In totaal kan dat oplopen tot 3200 euro subsidie per woning: 1800 euro van RVO, 1150 euro van Gasterra en 250 euro van de gemeente Ameland. De installatie kost inclusief materiaal en installatiekosten afhankelijk van de woning tussen de 4200 en 4800 euro. Dus dan heb je het wel over bedragen die woningeigenaren kunnen betalen.”

Bunicich heeft inmiddels al meer dan 30 woningen voorzien van een hybride warmtepomp, maar heeft nog weinig echte nadelen aan het systeem ervaren. “Of het moet het ruimtegebrek in sommige woningen zijn. Voor het gemeentelijk woningbedrijf ging het om kleinere woningen, waar de ruimte beperkt was. Om die reden kwamen we voor deze woningen uit op de Elga-warmtepomp van Techneco, die is niet zo groot.”

De warmtepomp Elga vraagt weinig ruimte.

Variatie aan merken warmtepompen

Voor de pilot op Ameland werkten de vier installatiebedrijven met drie merken warmtepompen: Techneco, Remeha en Daikin. “Alledrie zijn ze erg installatievriendelijk. Er zijn nog veel meer merken en we hebben ze hier bijna allemaal over de vloer gehad toen we met dit project begonnen. Een flink aantal hebben we getest en deze drie kwamen eruit rollen. Dat betekent niet dat de andere merken niet goed waren, maar we moesten een keuze maken en bij de woningen die we hier hebben, pasten deze merken het beste. We moeten ons wel enigszins beperken in de variatie van merken, omdat we bij storingen de onderdelen op het eiland moeten hebben.”

De warmtepompen hebben allemaal een buitenunit, gaat Bunicich verder. “Op het eiland vormt dat een extra probleem, omdat we hier te maken hebben met zoute lucht. We hebben de buitenunits daarom moeten laten coaten, anders vallen er binnen vijf jaar de gaten in.”

 

Voor elke situatie een warmtepomp

Ook Friedel bevestigt dat er aan opties op het gebied van warmtepompen geen gebrek is en dat er voor elke situatie wel een warmtepomp op de markt is. “Er zijn heel veel verschillende merken uit Nederland, Europa en Azië. En ze worden ook elders in Europa veel toegepast. Ook in andere landen zoals België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is een uitgebreid gasnetwerk aangelegd en daardoor zijn ook daar de hybride warmtepompen een goede oplossing. Maar ze kunnen ook prima draaien naast een olieketel.”

Of de hybride warmtepomp de definitieve oplossing is voor bestaande woningen, hangt volgens Friedel sterk van het type woning af. “Sommige woningen kunnen in de komende tien tot dertig jaar all-electric gemaakt worden. Dat is prima en dan kan de hybride warmtepomp nu dienen als een soort tussenoplossing. Maar er zijn ook panden, zoals monumenten, die waarschijnlijk nooit van het gas gehaald kunnen worden. Groen gas is dan wel een optie. En met hybride warmtepompen kun je in veel gevallen toch minimaal de helft van het gasverbruik besparen.”

Warmtenet en all-electric

Ook Bunicich ziet de hybride warmtepomp als een tussenoplossing. “We zoeken nu naar oplossingen om ook de bestaande woningbouw te verduurzamen. Daar leent de hybride warmtepomp zich bij uitstek voor. En nu met die subsidie is het heel erg aantrekkelijk. Maar we werken hier op Ameland ook aan een duurzaam warmtenet dat gevoed wordt met geothermie. Maar zover is het nog niet en dat zal waarschijnlijk ook niet binnen de levensduur van die warmtepompen van twaalf tot vijftien jaar gerealiseerd worden.”

Friedel benadrukt nog dat we de hybride warmtepomp niet moeten zien als een concurrent van de all-electric-warmtepomp. “Het moet het aantal geïnstalleerde cv-ketels omlaag brengen. De hybride warmtepomp is een van de weinige opties waarmee je op de plek van de cv-ketel toch een stukje duurzaamheid kunt brengen, zonder dat je al te grote aanpassingen hoeft te doen.”

 

Lees ook: 

Hybride warmtepomp goedkoopste en snelste optie voor energietransitie bestaande bouw

Pleidooi voor hybride warmtepompen

 

Installateurs te conservatief

Dat maar weinig installateurs iets met warmtepompen doen, vindt Friedel teleurstellend. “Ze zijn niet goed op de hoogte en denken dat het wel niks zal zijn. Maar in de praktijk zijn er heel weinig klachten over deze hybride installaties. Ze zouden er dus meer voor open moeten staan. Als particulier kan het lastig zijn om een goede installateur te vinden die voldoende kennis heeft over warmtepompen. Ik zou daarom in dit geval aanraden om via de producent van de warmtepomp te zoeken naar een installateur.”

Hij begrijpt wel dat het overstappen naar een nieuwe techniek risico’s met zich meebrengt voor installateurs. “Maar als je conservatief bent en niet meegaat in de ontwikkelingen, kom je nergens. En het is niet iets waar je verlies op gaat maken. Je verduurzaamt huizen en je genereert omzet, ook voor de toekomst.”

 

Koudemiddelen-certificaat

Friedel ziet maar één reële hindernis voor installateurs om over te stappen naar hybride warmtepompen. “Je moet zorgen dat je gecertificeerd bent om met koudemiddelen te mogen werken.” Installatiebedrijf Bunicich heeft deze certificering en ziet ook geen andere beperkingen voor installateurs om morgen aan de slag te gaan met hybride warmtepompen.

“Installatietechnisch is het een eitje, een kind kan de was doen. Het kost wat moeite om de warmtepomp in te stellen, maar het stelt niet veel voor. Het is niet ingewikkelder dan het plaatsen van een cv-ketel. Het is wel wat meer werk. Qua tijd moet je ongeveer denken aan de installatie van twee cv-ketels. Het meeste werk zit in het aanleggen van de koelleidingen, het koppelen van de binnen- en de buitenunit en het netjes wegwerken van het leidingwerk.”

 

Hausse warmtepompen door subsidies

De hausse aan geïnstalleerde warmtepompen wordt volgens Friedel voor een deel veroorzaakt door subsidies. “Maar de trend is al langer aan de gang. En je zult zien dat als de klanten overstag gaan, de installateurs ook mee bewegen. Maar ik denk dat installateurs er verstandig aan doen om zich nu te bekwamen in deze nieuwe tak van sport. Nu ben je misschien één van de eersten, maar over vijf jaar ben je de laatste en loop je dus achter”, besluit hij.

 

Lees ook: 

Installateurs stapsgewijs voorbereiden op gasloos

“Ik zie de cv-ketel voorlopig niet verdwijnen”

Reageer op dit artikel