artikel

NeroZero-lab daagt installateurs uit

energie

In het NeroZero-lab in Heerhugowaard wordt de komende vijf jaar kennis opgedaan over het ontwikkelen van woningen die naast energieproducerend ook comfortabel en gezond zijn. Willem Koppen van Koppen Bouwexperts: “We gaan pas aan het werk als de prestaties gegarandeerd worden.”

NeroZero-lab daagt installateurs uit

Tekst: Joop van Vlerken

 

In de wijk Nieuw Waard in Heerhugowaard komen er 96 nieuwe onderhoudsarme en energiezuinige woningen. Eén van die woningen wordt volledig ingericht als NeroZero-lab, vertelt Wouter Borsboom, onderzoeker bij TNO. “Deze woning is door de gemeente Heerhugowaard en vastgoedontwikkelaar Timpaan voor de komende vijf jaar uit de verkoop gehaald en vrijgegeven voor onderzoek. We gaan er onder meer onderzoek doen naar kanaalarme ventilatie, zonwering, waterberging en kookafzuiging.” In dit initiatief werkt TNO samen met Koppen Bouwexperts, vastgoedontwikkelaar Timpaan, installatiebedrijf Unifan en fabrikant van binnenzonwering Verosol. NeroZero-lab wordt bovendien ondersteund door de topsector TKI Urban Energie.

 

Zo weinig mogelijk apparaten

Willem Koppen van Koppen Bouwexperts licht de naam NeroZero toe en benadrukt dat het niet alleen om techniek gaat. “NeroZero staat voor ‘met zo min mogelijk, zoveel mogelijk’ en dat is ook precies wat we willen bereiken. Ik streef naar zo weinig mogelijk apparaten in een huis. Dat is in strijd met hoe het nu gaat. De installatiebranche stopt er juist zoveel mogelijk apparaten in. Maar dat willen consumenten helemaal niet. Ze willen bovendien geen apparaat dat in de hoogste stand voldoet aan de minimale eisen. De consument wil warmte, licht en ventilatie zonder neveneffecten zoals geluidproductie en beperkingen in gebruik. Het wordt tijd dat de installatiebranche niet aanbiedt wat er is, maar wat de consument wil.”

 

Testwoningen innovatieve installaties

TNO, de gemeente Heerhugowaard en Koppen Bouwexperts bouwden al twee keer eerder testwoningen. In de IsoZero-lab-woning werd het comfort van de warmtepomp met koeling onderzocht. In de Icoonwoning stonden de verlaging van de energievraag en de compacte warmteopslag centraal. Ook in het NeroZero-lab gaat het consortium weer innovatieve dingen testen.

 

Kanaalarme ventilatie

Een mooi voorbeeld daarvan is de kanaalarme ventilatie van Unifan. Volgens Borsboom is dit een mix van de wijze waarop er nu in Nederland en de Verenigde Staten wordt geventileerd. “In dit systeem wordt je trapgat als het ware je ventilatietoevoerkanaal. Via de wtw-installatie op zolder wordt de lucht voorverwarmd en via het trappenhuis en de hal de vertrekken in geblazen. Vooral in de bestaande bouw kan dit een goede oplossing zijn, omdat je geen toevoerkanalen hoeft aan te leggen. Daar is in oudere woningen vaak te weinig ruimte voor.”

Een dergelijk ventilatiesysteem zonder toevoerkanalen betekent ook een andere opgave voor de installateur, beaamt Borsboom. “Specifiek in dit systeem betekent het dat de e-installateur elektriciteit moet brengen naar de ruimte boven de deur waarin we een ventilator willen aanbrengen die de luchtuitwisseling tussen de gang en de slaap- en woonkamer mogelijk moet maken.”

Decentraal gestuurde installaties

Het kanaalarme ventilatiesysteem sluit volgens Borsboom aan bij de algemene verschuiving van centraal naar decentraal gestuurde installaties. “Voor de huidige generatie ventilatiesystemen zit de besturing op zolder, maar het is toch gek dat je zaken als ventilatie en verwarming alleen centraal kunt regelen? In mijn auto, die vele malen goedkoper is, kan ik per stoel de temperatuur instellen. Dit soort techniek gaat in woningen verweven worden en wordt steeds vaker op vertrekniveau toegepast. Dit heeft grote impact op de installatiebranche.”

In het optimale scenario is volgens Borsboom de temperatuur en ventilatie in elke ruimte afzonderlijk te regelen. Dat heeft veel voordelen denkt hij. “Buiten dat het heel comfortabel is, kan het volgens mij ook bijdragen energiebesparing, omdat je geen ruimten meer verwarmt, verlicht of ventileert waar geen mensen aanwezig zijn. Met hulp van sensoren moet dat goed te regelen zijn.”

 

Oververhitting voorkomen

Eén van de andere innovaties die in het NeroZero-lab in de komende jaren getest gaat worden, is de binnenzonwering van Verasol. Volgens Koppen is het een goede manier om oververhitting in geïsoleerde woningen te voorkomen. “Er wordt reflecterende folie tussen het glas of erachter geplaatst. In een eerdere proefwoning hebben we namelijk ontdekt dat bij relatieve milde buitentemperaturen de temperatuur achter het glas in energiezuinige woningen enorm kan oplopen. Hierdoor kan de temperatuur tussen een slaapkamer aan de voorkant en de achterkant van het huis soms wel 15 graden verschillen. Dit komt doordat er via de HR+-ramen heel veel warmte binnenkomt en de woning kan deze warmte vervolgens nergens kwijt.” Hij vindt het om deze reden schandalig dat er nog steeds woningen gebouwd worden zonder koeling of goede warmtewering.

 

Installateur afrekenen op geleverde prestaties

Koppen loopt al meer dan 25 jaar mee in de bouwbranche. Wat hem ergert, is dat veel geld verdienen centraler staat dan de klant. Dat gaat volgens hem ten koste van de prestaties. Hij ziet op dat vlak dan ook veel verbetermogelijkheden. En dat geldt zeker voor de installatiebranche, verzekert hij. “De kennis van de installateurs komt op het verkeerde moment in het bouwproces ter tafel. Ze besluiten vooraf al welke installaties er in een woning komen. Die keuze baseren ze op EPC-berekeningen. Maar dat pakt heel vaak verkeerd uit. Dan blijken de vooraf beloofde prestaties in de praktijk niet haalbaar en begint iedereen naar elkaar te wijzen. Daar moeten we vanaf. We moeten naar een model waarin de installateur afgerekend wordt op de geleverde prestaties. Hij krijgt pas betaald op het moment dat alles naar behoren werkt. Zo gaat hij op een andere manier naar een woning kijken.”

Borsboom is het met Koppen eens: “De installateur moet de installaties niet alleen correct aanleggen, maar ook eindverantwoordelijk zijn voor de installatie. Dat betekent dat de prestaties van woningen achteraf in de praktijk gecontroleerd moeten worden. Dat klinkt heel logisch, maar het gebeurt nu niet of onvoldoende.”

 

Lage epc geen garantie energiezuinigheid

In de huidige generatie woningen is iets vreemds aan de hand, legt Koppen uit. “Wij hebben 15 jaar geleden al een woning opgeleverd met een epc-waarde van nul. Maar een lage epc betekent in de praktijk helemaal niet dat die woning ook daadwerkelijk energiezuinig is. In sommige gevallen verbruikt een woning met een lage epc zelfs meer energie. Soms worden er installaties in een woning gehangen alleen om tot een lagere epc te komen, maar het gebeurt niet zelden dat deze apparaten niet goed of helemaal niet werken. Terwijl op andere vlakken juist slordig om wordt gesprongen met maatregelen die wel iets toevoegen. Wist je dat er geen regel is die gaten in de isolatie verbiedt? Je moet het laaghangende fruit eerst plukken. Dus zorg dat die jas dicht kan, in plaats van heel veel isolatie aanbrengen met gaten erin.”

 

Leveren wat consument wil

Volgens Koppen is prestatiegarantie dan ook één van de belangrijkste doelstellingen van NeroZero-lab. “Nu levert de hele bouwkolom doorgaans de minimaal toegestane waarden. Slechter mogen ze niet, maar beter willen ze in veel gevallen niet. Dit komt door de ‘laagste-inkoopprijs-cultuur’. Hierbij is geld leidend, terwijl de mens centraal zou moeten staan. Als je jezelf als uitgangspunt neemt, wil je niet de grenswaardes halen, maar ga je voor een veel betere prestatie. Daarom gaan we in de proefwoning laten zien dat er veel meer mogelijk is dan er op dit moment gebeurt. De installateurs zullen we uitdagen om met betere prestaties te komen. En we gaan pas aan het werk als die prestatie ook gegarandeerd wordt. Degene die dit nog niet serieus neemt, zal steeds vaker in conflictsituaties terecht komen. Anderen vinden het juist interessant en zien het als een uitdaging om te laten zien hoe goed ze zijn en te leveren wat de consument graag wil”, besluit hij.

Reageer op dit artikel