Harry van Dooren

Het Eindhovense Ona presenteerde onlangs een oplossing die de airco extra warmte laat produceren op goedkope en gratis uren. Zo gebruik je de thermische massa van een woning als betonbatterij. De investering is binnen een jaar terugverdiend, zo is de belofte. Klopt dat?

Geconfronteerd met vastgelopen warmtenet-projecten, torenhoge stichtingskosten tot € 50.000 per woning en toenemende maatschappelijke weerstand, heeft het kabinet de steven gewend. De wijkgerichte aanpak met collectieve warmtenetten is geen speerpunt meer. En gasloos is vervangen door gasreductie met de hybride warmtepomp als spil. Sneller, goedkoper, maar ook een oplossing van zachte heelmeesters met kostbare gevolgen.

De aansluitkosten voor een warmtenet worden doorgaans opgesplitst in de inpandige kosten en de infrastructuur van bron naar voordeur. Met behulp van publieke cijfers kunnen we daar een op de praktijk gebaseerde optelsom van maken. De verborgen kostencomponent zit in het proces: alle (ambtelijke) uren die in de planvorming, promotie, buurtbijeenkomsten en keukentafelgesprekken gaan zitten. Die je zelden terug in het kostenplaatje.

De aanlegkosten van een warmtenet worden vooraf vrijwel altijd (veel) te laag voorgesteld. Het gat tussen raming en in ingebruikname blijkt keer op keer aanzienlijk. Gawalo duikt in de cijfers om te achterhalen wat realistische inpandige aansluitkosten per woning zijn.

Dankzij aanstaande veranderingen in regelgeving en introductie van financiële prikkels opent zich in nieuwe markt voor hergebruik van grijswater: van het installeren van waterberging in de kruipruimte tot het adviseren over en installeren van high tech autarkische drinkwaterinstallatie. In dit sluitstuk kijken we naar kansen, over de grens en naar de toekomst. Dit is het vierde en laatste deel in een vierluik over (grijs) water.

Het technische potentieel van grijswaterrecycling is zonneklaar. Een gemiddeld huishouden kan met het hergebruik van huishoudelijk- en hemelwater tot 50% drinkwater besparen. De lage drinkwaterprijzen zitten helaas een gezonde businesscase in de weg en bestaande regelgeving is vooral gericht op het uitsluiten van risico's in plaats van circulair watergebruik te faciliteren. Dit is deel 3 in een vierluik over water.

Je auto wassen met drinkwater terwijl regenwater onbenut het riool instroomt… het lijkt verspilling en met de recente zomer in gedachten bijna crimineel. Maar de praktijk zit hier vooralsnog een bemoedigende groene businesscase in de weg: drinkwater maken is in Nederland zo goedkoop dat investeren in high tech alternatieven financieel zelden loont. Nog niet, want terugkerende schaarste gaat wel wat veranderen aan de tarifering. Dit is deel 2 in een vierluik over water.

In juli 2026 lanceerde de Delftse startup Tarnoc de eerste commerciële versie van hun turbineketel, een unieke warmtepomp zonder koudemiddel, met een uit de luchtvaart geleende compressietechniek. Gepresenteerd als een 1-op-1 gasketelvervanging waarmee bijvoorbeeld ook monumenten van het gas af kunnen. Nieuw is de uitbreiding met een hoog rendement monoblock buitenunit. Een hybride propositie die vragen oproept.

Zomer 2026: droogvallende rivieren, stervende beuken en sproeischaamte voor wie de eigen tuin met gerantsoeneerd drinkwater staat te beregenen. Hoe komen we dit soort droge periodes door en hoe vangen we regenwater slimmer op om het te kunnen hergebruiken? De droge feiten op een rij in een vierluik. Dit is het eerste deel.

Een propaanwarmtepomp met 620 gram koudemiddel binnen in de kelder plaatsen: kan dat veilig, en voldoet dat aan de Nederlandse regels? Fraunhofer ISE testte drie veiligheidsconcepten voor binnenopstelling en de uitkomsten roepen direct de vraag op hoe dit zich verhoudt tot ons eigen normenkader. Dit is het derde en laatste deel van een driedelige serie.