Actieve koeling biedt niet altijd soelaas in BENG berekening

Het blijkt dat het moeilijker is om aan TOjuli te voldoen, dan aan de drie BENG indicatoren. Maar de binnenbocht nemen door altijd actieve koeling toe te passen, zodat vrijstelling op TOjuli wordt verkregen, biedt niet altijd het gewenste resultaat. Dat is namelijk sterk afhankelijk van het koelingssysteem dat wordt gebruikt.

Samenhang isolatie en koeling

Eerst even een stap terug, naar de schil van de woning. Op het passieve af worden er serieuze isolatiepakketten toegepast. Maar is al die isolatie nog wel nodig, als we in de toekomst alsmaar meer met hittegolven en dagen warmer dan 35 graden Celcius krijgen? Ja, luidt het antwoord, want naast stijgende temperaturen blijft tegelijkertijd de kans bestaan dat er ook koudere perioden aankomen. Met isolatie weren we onszelf tegen de kou, maar ook tegen de CO2-emissie van actieve koeling in de zomer, én tegen de CO2 die wordt uitgestoten voor de fabricage van PV-panelen die extra worden toegepast, zoals we verderop zullen zien.

Vrijstelling TOjuli

Als een woning over een actief koelsysteem beschikt, is er minder risico op temperatuuroverschijding. In dat geval wordt men vrijgesteld van TOjuli.

Als er geen actief koelsysteem aanwezig is, moet men voldoen aan de grenswaarde. Er wordt door bouwpartijen volgens de markt uit kostenoverwegingen vooral ingezet op een actief koelsysteem om zeker te weten dat aan TOjuli wordt voldaan.

Wat is TOjuli ook alweer?

In de nieuwe bouwregelgeving is de grenswaarde TOjuli opgenomen die de kans op temperatuuroverschrijding terugdringt (TemperatuurOverschrijding juli). Dit getal wordt tegelijk met de BENG 1,2 en 3 berekend. TOjuli is per definitie nul als een woning over actieve koeling beschikt. Dan mag worden verondersteld dat de kans op de temperatuuroverschrijding hoe dan ook acceptabel is. Het getal mag maximaal 1,2 zijn. Is het indicatiegetal groter, dan moeten er aanvullende maatregelen worden getroffen.

Zomercomfort

De verkregen vrijstelling op TOjuli schuurt helaas wel met andere uitgangspunten. In het ontwerp kan zomercomfort hierdoor niet zomaar genegeerd worden, omdat koelsystemen hun beperkingen hebben. Schaduw op de gevel, zonwering en slimme opties in het glasoppervlak blijven hoe dan ook een essentiële rol spelen. Daarnaast leidt koeling tot een hoger energiegebruik. Bij systemen als een bodemwarmtepomp, duurzame koudelevering of WKO zit dat wel goed. De circulatiepomp is in bedrijf, de koeling houdt de bodembron of het WKO-systeem in stand. Actieve koeling daarentegen met een luchtwarmtepomp is een ander verhaal. Dan is de compressor ook in bedrijf en gaat het energieverbruik omhoog. Voor BENG 2 leidt dat tot een hogere uitkomst.

Meer materiaal, meer CO2

Moet BENG 1 dan worden aangescherpt? Dit biedt ook niet altijd de gewenste uitkomst, want als er geen duurzame koeling beschikbaar is, zullen bouwpartijen wanwege de kosten vaker kiezen voor een luchtwarmtepomp om te voldoen aan TOjuli. Om dan vervolgens aan BENG 2 en 3 te voldoen, worden extra PV-panelen geplaatst. En meer materiaal leidt tot meer CO2-emissie.

Lokaal strengere BENG-eisen?

Zodra de Omgevingswet wordt ingevoerd (naar verwachting in 2022), mogen gemeenten in hun Omgevingsplan gebiedsgericht strengere BENG-eisen stellen en van toepassing verklaren op alle bouwwerken. Dat geldt voor zowel BENG 1, 2 als 3. LenteAkkoord is in gesprek met de Nederlandse gemeenten, om te voorkomen dat in elke gemeente andere eisen gaan gelden.

Dit artikel is gebaseerd op het rapport ‘Scherpere eis voor BENG 1 heeft wisselende effecten’ van LenteAkkoord

Gerelateerde artikelen over BENG en actieve koeling: