artikel

Balansventilatie onderhouden geen overbodige luxe

ventilatie

Met de toename van het aantal balansventilatiesystemen neemt het belang van onderhoud alleen maar toe. Want deze systemen zijn duurder en complexer dan mechanische ventilatie. Installatiebedrijven combineren soms het onderhoud aan cv- en ventilatiesystemen. Wat zijn hun ervaringen?

Balansventilatie onderhouden geen overbodige luxe

Tekst: Joop van Vlerken, Beeld: Feenstra

Hoewel ventilatiesystemen al vanaf de jaren 80 toegepast worden, was het lange tijd niet vanzelfsprekend om ze te onderhouden, vertelt Pieter Vennix, hoofd ventilatietechniek bij Kemkens. “Er was toen alleen nog mechanische ventilatie en men dacht dat het met de vervuiling wel mee zou vallen, omdat het vuil wel naar buiten geblazen zou worden. Maar vuil trekt zich niets aan van luchtrichting en hoopt zich op in de kanalen.”

Die onderschatting van de problemen had ook zijn weerslag op het onderhoud van de ventilatiesystemen. “In het begin deed iedereen het er maar een beetje bij. Het is ook geen heel ingewikkeld werk, maar het is wel anders dan een cv-installatie en er komt andere techniek bij kijken.”

 

Onderhoud ventilatie samen met cv-onderhoud

Nog steeds wordt het onderhoud van ventilatiesystemen vaak gecombineerd met cv-onderhoud. Maar het belang ervan wordt inmiddels door iedereen in de branche wel onderkend. “Bij particulieren hanteren we voor ventilatiesystemen dezelfde frequentie als het onderhoud aan de cv-ketel. Normaal een keer in de twee jaar dus. Bij woningcorporaties varieert de onderhoudsfrequentie. Dit is afhankelijk van hoe vaak ze bij de mensen over de vloer komen. Dat is in principe zo weinig mogelijk. Daarom is het ook slim om het klein onderhoud en de inspectie van ventilatiesystemen tegelijkertijd met de cv te doen.”

Ook Feenstra combineert het onderhoud van cv- en ventilatiesystemen, vertelt Wilbert Burger, regiomanager zuidwest en ventilatie bij Feenstra. “De monteur is dan toch ter plekke en kan dan net zo goed even het ventilatiesysteem schoonmaken. Hij maakt dan de ventilatiebox schoon en kijkt even na of alles werkt.”

 

Van specialisten naar allround monteurs

Dat wil volgens Burger niet zeggen dat alle monteurs geschikt zijn voor dit werk. “Je kunt het niet door iedereen laten doen. Sommigen vinden het gewoon niet leuk of ze hebben er geen ervaring mee. Maar dat is wel waar we naar toe willen. Van verschillende specialisaties willen we naar allround monteurs die alles kunnen. Dat is voor ons als organisatie veel handiger, omdat we iedereen overal kunnen inplannen zonder dat we rekening hoeven houden met specialisaties. Bovendien vragen opdrachtgevers om gecombineerd onderhoud om bewoners te ontlasten. Die hoeven zo maar één keer thuis te zijn voor meerdere diensten.”

 

Wtw en dakventilatoren

Daarnaast zijn er werkzaamheden die te complex zijn om standaard door alle monteurs uitgevoerd te worden, stelt hij. “Voor het uitgebreide onderhoud en meer specialistische installaties, zoals wtw en dakventilatoren, hebben we specialisten in dienst. Dan worden alle kanalen, ventielen en de unit zelf helemaal schoon gemaakt. En daar is ook kennis over bijvoorbeeld luchtstromen voor nodig.”

Geluidsoverlast beperken

Ook in het bouwproces was en is er weinig aandacht voor de aanleg van ventilatiesystemen, vertelt Vennix. “De buizen die gebruikt worden zijn vaak te klein. Hierdoor heb je eerder last van vervuiling en ontstaat er veel weerstand en geluid.” En juist de component geluid zorgt voor veel overlast bij bewoners. “Als het geen defect is, is het altijd geluid waar we klachten over krijgen. Daarom is het belangrijk om daar rekening mee te houden. De kanalen kun je in bestaande systemen niet groter maken, maar je kunt ze wel goed schoon maken. Daarnaast moet het systeem vrij kunnen draaien, daarmee kan ook de overlast beperkt worden.”

 

Minder klachten over ventilatie dan over cv-ketel

Feenstra krijgt minder klachten van bewoners over ventilatiesystemen dan over cv-installaties. “Mensen hebben het niet in de gaten als een ventilatiesysteem niet goed werkt. De meest gehoorde klacht over ventilatiesystemen is; ‘hij doet het niet’. Dan is bijvoorbeeld de motor kapot of is er een storing in het apparaat. Op de tweede plek staat lawaai. Als mensen daarover klagen, betekent het meestal dat de motor niet in balans is of dat de dakventilatie veel geluid maakt.”

Andere problemen die Feenstra vaak tegenkomt zijn dat de roosters voor de luchttoevoer in de woning verstopt zitten of dichtgezet zijn. “Als je 150 m3 lucht afzuigt in een woning en daar 0 m3 lucht voor inbrengt, krijg je ongewenste luchtjes in het huis. Door de onbalans wordt bijvoorbeeld lucht uit het riool opgezogen.”

 

Balansventilatie met wtw

Het belang van onderhoud stijgt naarmate er meer balansventilatiesystemen met warmteterugwinning (wtw) worden geïnstalleerd, legt Vennix uit. “Als balansventilatiesystemen niet goed onderhouden worden, kunnen ze heel veel geluidsoverlast veroorzaken. Wij hebben al aanvragen gehad van huiseigenaren om de balansventilatie met wtw maar te vervangen door mechanische ventilatie. Maar die mensen beseffen niet dat een wtw veel bijdraagt aan de energiebesparing in huis. En ze onderschatten het belang van luchttoevoer. Dat kun je in de huidige woningen niet alleen bereiken met het af en toe openzetten van een raam.”

 

Complexer en duurder dan mechanische ventilatie

Vennix legt uit dat balansventilatie met wtw bovendien veel complexer is dan mechanische ventilatie. “Het gaat hierbij niet alleen om afvoer van lucht, maar je haalt ook lucht binnen. Aan die zijde is het een condenserend toestel. En doordat je buitenlucht naar binnen haalt, moeten ook filters gebruikt worden. Deze moeten een tot twee keer per jaar door de bewoner worden vervangen.”

Anders dan bij mechanische ventilatie zijn balansventilatiesystemen behoorlijk prijzig. “Een nieuwe mv-box kost rond de 300 euro, maar bij balanssystemen kan die prijs oplopen tot 1500 euro. Hiermee wordt het onderhoud ook belangrijker. Want een slecht onderhouden mv-systeem vervang je makkelijker dan een balansventilatiesysteem.”

Lagere prioriteit dan cv-onderhoud

Nog altijd heeft het onderhoud van ventilatiesystemen een veel lagere prioriteit dan cv-onderhoud, geeft Burger toe: “Als er een probleem is met de cv-ketel hebben we met de meeste woningcorporaties afgesproken om gemelde storingen dezelfde dag nog te verhelpen. Terwijl als er een probleem is met het ventilatiesysteem de reactietijd vijf dagen is. Dat is typerend voor de mindset van bewoners en opdrachtgevers. Op zich ook wel logisch. Want als er geen warm water of verwarming is, heb je er onmiddellijk last van.”

 

Geen overzicht ventilatiesystemen

Een ander voorbeeld is volgens Burger het gebrek aan overzicht bij woningcorporaties van hun ventilatiesystemen. “Ze weten vaak precies wat voor cv-ketel er in welke woning hangt en ook het onderhoud daarvan is goed gedocumenteerd. Voor ventilatiesystemen ontbreekt dit overzicht vaak. Natuurlijk zijn er woningcorporaties die het prima op orde hebben, maar dat zijn de uitzonderingen.”

Vennix bevestigt dat de kennis over de ventilatiesystemen in corporatiewoningen beperkt is. “De opdrachtgever weet vaak zelf niet wat er precies hangt. Daarom hebben wij als installatiebedrijf ook een signalerende functie. Als we toch binnen zijn voor de cv, kunnen we meteen ook kijken of er een ventilatiesysteem hangt en wat de toestand daarvan is.”

 

Onderhoud ventilatiesysteem in onderhoudscontract

Hij merkt wel dat het besef bij woningcorporaties groeit dat ventilatiesystemen ook onderhouden moeten worden. “Nu worden er door woningcorporaties weer veel nieuwe woningen gebouwd. Daar zitten tegenwoordig standaard wtw-ventilatiesystemen in. En die worden dan ook eigenlijk meteen in het onderhoudscontract van de installateur opgenomen, net als het onderhoud aan de verwarmingsinstallaties”, besluit hij.

Reageer op dit artikel