blog

Energieverbruik is prima voorspelbaar

Installatiebranche

Het promotieonderzoek van Dasa Majcen getiteld “De doorslaggevende factor zijn we zelf” concludeert onder meer dat het energieverbruik in bestaande woningen moeilijk te voorspellen is. Bewoners in slecht geïsoleerde woningen die in plaats van de kachel te laten branden, nog een extra trui aantrekken. Slecht ingeregelde installaties in woningen met een goede energiescore. De niet aan de fysische realiteit gerelateerde energielabel-berekening zelf… Het zijn allemaal factoren die lastig lijken om de energieverbruiken goed in beeld te brengen. Energieverbruik is echter prima voorspelbaar!

Energieverbruik is prima voorspelbaar

Het tegengeluid komt uit de wereld van echt goed geïsoleerde gebouwen: passiefhuizen. Energieverbruik blijkt daarin namelijk prima voorspelbaar, ook bij wisselend bewonersgedrag. Zie bijvoorbeeld het artikel “Energy efficiency of the Passive House Standard: Expectations confirmed by measurements in practice” op de internationale passiefhuis database Passipedia.

Energieverbruik realistisch voorspellen

In ons land is zojuist de Nederlandse vertaling van de passiefhuis rekenmethodiek PHPP uitgebracht: de nZEB-tool. Hiermee wordt de gemiddelde energieprestatie van (bijna) energieneutrale gebouwen ineens wél voorspelbaar. Uit monitoring van diverse grootschalige projecten blijkt dat de berekening vrijwel exact overeen komt met het gemiddelde van de gemeten warmtebehoefte voor verwarming. Afwijkingen tot 50% van het gemiddelde zijn in alle metingen aanwezig, maar de reden hiervoor zijn met name uiteenlopende binnentemperaturen. Raamventilatie in de winter heeft slechts een bescheiden effect van ±1 kWh/(m²a).

Voorwaarden voor precisie

Eerste voorwaarde voor de precisie van de nZEB-tool is wel de integrale bouwfysische doorrekening van het ontwerp. Daarmee kunnen de installaties goed worden afgestemd op de bouwkundige condities en andersom.

Een voorbeeld maakt duidelijk wat er kan gebeuren als dit achterwege blijft: Ondanks de lage energiebehoefte van de energetisch gerenoveerde woningen in Kerkrade bleven de oude radiatoren daar gewoon gehandhaafd. Tot verbazing van de opdrachtgever kwam het energieverbruik in eerste jaar 5 keer! boven de berekende waarde. Met de overgedimensioneerde radiatoren hadden de bewoners het eens lekker warm gestookt – en dat zelfs met open ramen in de winter.

Kwaliteit van ontwerp en uitvoering borgen

Uiteraard is de kwaliteitscontrole op de berekening en de uitvoering essentieel. De energieberekening en vervolgens de uitvoering moet overeenstemmen met het ontwerp. Vreemd genoeg is dit in Nederland nog verre van gemeengoed: De veelgebruikte EPG-toets en de labels, waarop ook Majcen’s onderzoek is gebaseerd, zijn ten eerste niet geschikt om de werkelijke energieprestatie te voorspellen. Ten tweede wordt zelden of nooit gecontroleerd of alle in een EPG ingevoerde maatregelen ook daadwerkelijk zijn uitgevoerd. De nZEB-tool in combinatie met de hierop gebaseerde gebouwcertificering is een goed en bewezen alternatief om de kwaliteit van ontwerp en uitvoering te borgen.

Op het Congres NulNu 2016 worden concrete oplossingen getoond waarmee de Nederlandse bouw grip krijgt op de werkelijk gerealiseerde energieprestatie en op integrale bouwkwaliteit. Ik geef daar de masterclass nZEB-tool samen met Carl-peter Goossen.

Clarence Rose
Adviseur voor zeer energie-efficiënte bouw en door het internationale Passief Huis Instituut PHI geaccrediteerd passiefhuis certificeerder

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels